Relletje in Utrecht over porno in kerk

Mag een kunstwerk waarin videobeelden van een copulerend paar zijn verwerkt in een kerk worden vertoond? Op de jaarlijkse Utrechtse Kunstmanifestatie in de Janskerk zijn de organisatie en de kerkelijke beheercommissie elkaar over deze vraag in de haren gevlogen....

Een ontoelaatbare vorm van censuur gestoeld op 'onkunde en dommigheid', oordelen kunstenaar Marlies Houtbraken en de samenstellers van de expositie. De Piketkamer luidt de titel van haar installatie. In het werk rekent Houtbraken af met de ervaringen die ze als patiënt opdeed in een Utrechts ziekenhuis.

De behandelend arts toonde volgens Houtbraken meer belangstelling voor andere lichaamsdelen dan de gebroken hand die ze bij een ongeval opliep. 'Het werk is een aanklacht tegen seksuele intimidatie en artsen die de medische ethiek met voeten treden.'

Om haar aanklacht kracht bij te zetten, gebruikte Houtbraken een miniem fragment uit een pornofilm. Daarin is te zien hoe 'de dokter' zijn patiënte op de behandeltafel neemt. Door het toepassen van een loop roept de acteur om de acht seconden 'Ik ben arts, ik doe gewoon mijn werk, ik wil je helpen', hetgeen de beelden een wrang-komisch effect geeft.

Koster Hendrik Steur ziet dit anders. 'Het vertonen van zulke beelden is in strijd met in het christelijk geloof algemeen aanvaarde normen en inzichten. In het huurcontract is opgenomen dat zulke activiteiten niet in de Janskerk ontplooid mogen worden.'

Samensteller Jack de Valk, tevens als pastor actief in de katholieke kerk, bestrijdt Steurs interpretatie van het huurcontract. 'Het is juist een pastorale opdracht om dit soort dingen te laten zien. Het thema is ongelijkheid in afhankelijke situaties. De kerk moet opkomen voor mensen die door prostitutie of seksueel misbruik in de knel zitten.' De wijze waarop Houtbraken het thema heeft verbeeld, noemt De Valk 'decent, integer en het tegendeel van pornografie'.

Een rondgang over de Kunstmanifestatie leert dat het optreden van de beheercommissie op zijn minst arbitrair is. In het werk van Nilton Moreira da Silva duikt een fiere, driedimensionale erectie op en de sculpturen van Guus Hoelen ogen als manshoge, volgespoten condooms. 'Wat wel of niet kan is in de kunst een hele brede discussie', verweert Steur zich. 'Een discussie die ik niet aanga. Ik beperk me tot de verantwoordelijkheid voor het kerkgebouw.'

Meer over