Rechter mag zelf zien hoe kunstwerk is 'verminkt'

Voorop gaat rechtbankpresident J. Mendlik. Achter hem aan komen kunstenaars, advocaten en architecten. Als het duister is gevallen, spoedt het gezelschap zich naar buiten om te kijken naar het rode, blauwe en groene licht in de arcade van het Rotterdamse Architectuurinstituut (NAi)....

Van onze verslaggever

Jelle Brandsma

ROTTERDAM

Kunstenaar P. Struyken vindt dat zijn lichtkunstwerk is verminkt doordat het NAi beschilderde doeken aan de pilaren van de arcade heeft gehangen. Hij spande een kort geding aan en wil dat de rechter het achitectuurinstituut verbiedt zijn kunstwerk 'aan te tasten'.

De zuilen van de arcade moeten sober zijn, vertelt Struyken tegen de rechter. De beschilderde doeken zijn rommelig en stralen geen rust uit. De kleuren van zijn kunstwerk vallen op een soort 'bloemetjesbehang', betoogt hij. Tegen activiteiten op de arcade heeft hij geen bezwaar als de veertig pilaren maar gespaard blijven.

Het kort geding had dinsdagavond in en rond het architectuurinstituut plaats om de rechter het licht te kunnen laten zien. Het NAi heeft ter gelegenheid van de manifestatie South African Seasons een groep Zuid-Afrikaanse en een aantal dakloze Nederlandse straatkunstenaars opdracht gegeven om, op doeken die rond de betonnen kolommen zijn gespannen, felgekleurde figuratieve taferelen te schilderen.

Volgens het NAi worden de doeken vandaag verwijderd. Ze zouden al weg zijn, maar dan zou de rechter het effect niet kunnen zien en dus wachtte de opruiming op het kort geding. Struyken wil een uitspraak die erop neerkomt dat zijn werk ook in de toekomst intact wordt gelaten.

De kunstenaar: 'Het is een soort brutaliteit. Alsof je wordt uitgenodigd om een lezing te houden en iedereen gaat er doorheen praten. Dat kan toch niet. Je werk wordt vogelvrij. Het is een misvorming.'

De arcade van het architectuurinstituut is 220 meter lang. In het plafond zijn lampen die verschillende kleuren licht op de betonnen zuilen laten schijnen. Pas als de avond invalt gaan de lampen aan en om de vijf tot tien minuten verandert de samenstelling van de kleuren. Wie over de Rochussenstraat langs de instituut loopt en een kwartier later terugkeert, neemt de ene keer iets anders waar dan de andere. Struykens advocaat mr. W. Diekman: 'De arcade presenteert zich als een regenboog'

Het NAi vindt dat het werk van Struyken allerminst is beschadigd. De arcade voor de ingang van het gebouw is een multifunctionele ruimte die gebruikt wordt voor een antiekmarkt, een toneelstuk en ook voor streetart, aldus advocaat mr. E. Polak.

Het kort geding gaat over de vraag hoe onaantastbaar een kunstwerk in de openbare ruimte is. Mag een gebruiker van een gebouw een ontwerp van een architect aanpassen en kan een gemeente de omgeving van kunst zodanig veranderen dat de functie anders wordt? Het architectuurinstituut wil kunnen blijven beslissen over wat er, eventueel tijdelijk, met de arcade gebeurt. Polak meent dat een kunstenaar met werk in de buitenruimte tegen een stootje moet kunnen. 'Iedereen vindt het lichtwerk van Struyken prachtig. Maar het hoeft niet een heilig aureool te krijgen.'

Meer over