tv-recensiearno haijtema

‘Rasoptimist’ Floris Alkemade pleitte als Zomergast voor een radicaal nieuwe kijk

null Beeld

Het was altijd al een fraai decor: presentator Janine Abbring en haar gast aan tafel op het caravandak dat nog nét boven het water uitsteekt. Maar zondag, met rijksbouwmeester Floris Alkemade (59) die zijn ideale tv-avond samenstelde, stak de vormgeving van de eerste van zes wekelijkse afleveringen Zomergasten de inhoud naar de kroon. Niet eerder rijmde het decor zo volmaakt met de tragische actualiteit van het wassende rivierwater. Bovendien sloot het surrealistische studiobeeld naadloos aan bij noodzakelijke veranderingen waartoe Alkemade in het drie uur durende interview opriep. Want: zonder verandering gaan we kopje onder.

Rijksbouwmeester Floris Alkemade in Zomergasten. Beeld
Rijksbouwmeester Floris Alkemade in Zomergasten.

De rijksbouwmeester adviseert over de architectuur en de omgeving van rijksgebouwen – gevangenis, koninklijk paleis, ministerie, Binnenhof. Een functie in het brandpunt van de belangstelling, die Alkemade nu na zes jaar neerlegt. Hét moment om hem te laten leeglopen over de politieke splijtzwam van de Binnenhof-renovatie. Maar behalve toen hij zei dat de verantwoordelijk architect door haar ontslag ‘groot onrecht’ was aangedaan, toonde Alkemade zich nauwelijks als de wreker die na langdurig opgekropte ergernis zijn gram haalt.

Pijnlijk was het filmpje met SP-Kamerlid Sandra Beckerman. Wandelend door het uitgewoonde parlementsgebouw beklaagde ze de gebrekkige informatie over de verbouwing, terwijl ze zélf nota bene lid is van de begeleidingscommissie die beschikt over álle relevante stukken. Met populistische verve keerde ze zich tegen de aanleg van een kostbaar geachte tropische binnentuin, terwijl ze volgens Alkemade niet eens wist waar die zou moeten komen: ‘Toch is dat het doorslaggevende argument geweest om de architect te ontslaan.’

Het was het enige chagrijn in de uitzending die in het teken stond van visionaire geesten die aan de wieg staan van grote maatschappelijke veranderingen. Met een heerlijk fragment in zwart-wit van feministisch schrijver Simone de Beauvoir, die een betoog afstak over de positie van de vrouw dat in 2021 nog steeds actueel is. Nog mooier: het shot van de werkkamer die ze deelde met Jean-Paul Sartre: de grote existentialisten aan hun eigen bureautje, rokend en broedend op hun manuscript.

We moeten leren om fundamenteel anders te kijken naar hedendaagse problemen als de klimaatcrisis, overvolle, onbetaalbare steden en intensieve landbouw, stelde Alkemade, die zich ontpopte als een ‘rasoptimist’. Niet minder maar méér boeren hebben we nodig, specialisten als ze zijn op het gebied van landinrichting. Niet plompverloren meer huizen bouwen als antwoord op de woningnood, maar ouderen massaal aanmoedigen hun eengezinshuis op te geven en ze een alternatief bieden in de vorm van een appartement in een hofje.

Alkemade stelde Constant Nieuwenhuys ten voorbeeld, die zijn artistieke leven wijdde aan het utopische New Babylon. Door Gods toorn werd de toren van Babylon die naar de hemel reikte weliswaar verwoest, maar juist op de grens van overmoed en hoogmoed die de mens daar etaleerde, schuilt de sleutel tot verandering.

Inspirerend, al wist ik de volgende ochtend nog niet meteen waar te beginnen.

Meer over