omslag

Radio, schelp of schoorsteen: het dinghoofd doet het goed op boekomslagen

Het surrealisme leeft, kijk maar naar deze covers.

Erik van den Berg
Omslag Toni Demuro, 2017. Beeld Penguin
Omslag Toni Demuro, 2017.Beeld Penguin

Luisterde Toni Demuro naar OK Computer van Radiohead, toen hij het omslag maakte voor Roald Dahls The Great Automatic Grammatizator? Kwam hij zo op het idee voor zijn illustratie: een man met een radiohoofd? Of kende Demuro de Talking Heads-song waaraan de Britse band zijn naam ontleende? Het zou kunnen, ook omdat Dahls al uit 1953 stammende verhaal gaat over een supercomputer (de ‘Grammatizator’) die à la minute literaire meesterwerken produceert en op slag alle schrijvers overbodig maakt – een toekomstfantasie die strookt met de pessimistische teksten op OK Computer.

Wat ook kan: de band van Thom Yorke speelde helemaal geen rol voor Demuro (die hier vooral bekend is van zijn Murakami-omslagen voor uitgeverij Atlas Contact). Het is even aannemelijk dat de illustrator zich liet inspireren door het werk van René Magritte en andere surrealisten, die mensen schilderden met een vogelkooi of wolk als hoofd.

Omslagbeeld Diana Adam/500px, ontwerp Irwan Droog, 2022. Beeld Cossee
Omslagbeeld Diana Adam/500px, ontwerp Irwan Droog, 2022.Beeld Cossee

Magritte is ook niet ver weg op Hoogachtend, Eliza Peabody, de roman in briefvorm van Jane Gardam, die in Engeland The Queen of the Tambourine heet. De Engelse uitgave kreeg een fresco van een heilige op de cover, de nu verschenen vertaling een evenmin meteen te duiden wollig hoofd. Wellicht mogen we er het brein in zien van mevrouw Peabody, die anderen in heerlijk vileine brieven de les leest, maar gaandeweg vooral met zichzelf overhoop blijkt te liggen.

Omslag Mijke Wondergem, 2020. Beeld Boom
Omslag Mijke Wondergem, 2020.Beeld Boom

Dinghoofden zijn probate aandachttrekkers. Ze doen het goed op publicaties met een dringende boodschap, zoals Laura Burgers’ De stem van de Noordzee en Het parlement der dingen van Bruno Latour, twee pamflettistische essays over de verwevenheid van mens, dier, plant en ding in het antropoceen. Bondig verbeeld door Mijke Wondergem met een op een stel schouders geplante schelp en houtblok.

Omslag Mijke Wondergem, 2020. Beeld Boom
Omslag Mijke Wondergem, 2020.Beeld Boom

De jongste surrealistische variant is een rokende schoorsteen die oprijst uit een mannenlijf – een alarmerende poster van ‘There is no planet B.’, die ouderwets op schuttingen en lantaarnpalen oproept tot actie.

Anoniem ontwerp, 2021/2022. Beeld rv
Anoniem ontwerp, 2021/2022.Beeld rv

Jane Gardam: Hoogachtend, Eliza Peabody

Uit het Engels vertaald door Kitty Pouwels.

Omslagillustratie Diana Adam/500px, ontwerp Irwan Droog.

Cossee; € 24,99.

Meer over