Quintet vertrouwd met gevaarlijke Gesualdo

Harmonieën als drijfzand, doornige dissonanten en melodieën die nu eens vlammen en dan weer de afgrond in duiken – dat alles is te vinden in de madrigalen van Carlo Gesualdo, de adellijke componist die vierhonderd jaar geleden de muzikale grenslijnen opzocht en verlegde....

Frits van der Waa

In de Amsterdamse Noorderkerk, tot vandaag het toneel van een Gesualdo Festival, gaat het allereerst over de verbanden tussen taal en toon. Het evenement is de logische voortzetting van een drie jaar geleden gehouden concertreeks waarin het Nederlandse Kassiopeia Quintet de eerste drie madrigaalboeken van Gesualdo ten gehore bracht. Die zijn intussen op cd vastgelegd, en nu zijn de boeken vier tot en met zes aan de beurt, waarin de zangers de componist volgen op zijn tocht naar onbetreden terrein. Dat is een gebeurtenis van internationale allure, zo bijzonder althans dat de Amerikaanse musicoloog Glenn Watkins, de grote Gesualdo-expert, er speciaal voor naar Amsterdam kwam.

Het is jammer dat de akoestiek van de kerk zich beter leent voor het zingen van madrigalen dan voor het houden van een per microfoon versterkte toespraak. Niettemin blijven de kernbegrippen in het resumé van Watkins overeind: Gesualdo’s positie op het breukvlak van Renaissance en Barok, de fascinatie die hij in het bijzonder op componisten van de afgelopen eeuw uitoefende, en de grote spanning die uitgaat van een levende uitvoering, waaraan een geluidsopname niet kan tippen. Gesualdo’s muziek blijft immers ‘gevaarlijk’.

Voor het Kassiopeia Quintet is het inmiddels vertrouwd terrein en lijken er geen voetangels en klemmen te bestaan. De vijf vocalisten, voor madrigalen met een afwijkende bezetting bijgestaan door twee hulpzangers, voegen hun vijf solistische lijnen samen tot een vurig, schitterend op elkaar afgestemd geheel. Kort als elk madrigaal is, vormen ze samen een snoer van fijngeslepen juwelen, waarin vreugdevolle vonken meestal gepaard gaan met een duistere gloed, zoals ook de verrukkingen van de liefde doorschoten zijn met gevoelens van smart, zelfkwelling en vergeefs verlangen.

Frits van der Waa

Meer over