Boeken

Queenie is een ongemakkelijke good read over een Jamaicaans-Britse vrouw in Londen ★★★★☆

In een debuut vol rake observaties beschrijft Candice Carty-Williams het leven van een jonge zwarte vrouw in Londen. Humor, tragiek en zelfpot wisselen elkaar in hoog tempo af.

Candice Carty-Williams  Beeld Getty
Candice Carty-WilliamsBeeld Getty

Queenie, de veelgeprezen en met de British Book Award bekroonde debuutroman van de Jamaicaans-Britse Candice Carty-Williams, begint op de afdeling gynaecologie van een Londens ziekenhuis. De hoofdpersoon uit de titel heeft problemen met haar spiraaltje, dat zich niet meer op de juiste plaats bevindt.

De eerste zin van de roman is een appje dat Queenie aan haar vriend stuurt: ‘In de stijgbeugel. Wou dat je hier was…’ Daarna constateert ze dat de vrouwelijke arts ‘’s werelds minst ergonomische dildo’ bij haar naar binnen brengt en deze ‘als een joystick’ heen en weer beweegt.

Als de arts het spiraaltje aanvankelijk niet kan vinden en er twee collega’s bij roept, merkt Queenie op: ‘Op de gang zag ik een schoonmaker kots opdweilen, haal hem er anders ook even bij om te kijken.’ Wanneer ze na een onderbreking opnieuw moet plaatsnemen in de onderzoeksstoel, appt ze een vriendin: ‘Ze willen me nog een keer onderzoeken! Ik heb dit apparaat straks vaker in mij gehad dan Tom de afgelopen weken.’

Op basis van de eerste scènes zou je de conclusie kunnen trekken dat we hier te maken hebben met een satire of komedie, en in de Britse pers is Queenie inderdaad wel ‘een zwarte Bridget Jones’ genoemd. Maar op de pagina’s die volgen blijkt dat de zaken ingewikkelder liggen. Carty-Williams doet regelmatig, en met succes, een beroep op de lachers onder haar lezers. Maar de al dan niet wrange humor in dit boek wordt voortdurend afgewisseld met bittere ernst.

Haar roman vertelt het eigenlijk allerminst grappige verhaal van de 25-jarige Queenie Jenkins, Jamaicaans-Brits van afkomst en woonachtig in het Zuid-Londense Brixton. Ze werkt als journalist voor de cultuurbijlage van The Daily Read. Al vroeg in de roman laat haar witte vriend Tom haar weten dat hij ‘ruimte nodig heeft’ en dat de twee maar een pauze moeten nemen in hun relatie.

Daar is een onverkwikkelijke scène aan voorafgegaan. Op de verjaardag van Toms moeder maakt een oom een racistische opmerking, en in plaats van het voor Queenie op te nemen, verwijt Tom haar een gebrek aan humor.

Racisme vormt een rode draad in Carty-Williams’ roman. Als Queenie na haar (tijdelijke?) breuk met Tom driftig aan het daten slaat, wordt ze in niet mis te verstane bewoordingen met de erotische uitwassen ervan geconfronteerd. Bronstige hunker-appjes van witte mannen die kwijlend haar chocoladekleurige huid, grote borsten en big batty roemen zijn haar deel. ‘Lekker figuur; ik houd van grotere meisjes. BBW behoort tot mijn favoriete porno.’ En: ‘Ik noem hem ‘The Destroyer’. En The Destroyer wil in die mond.’

Carty-Williams laat haar hoofdpersoon op een tweeslachtige – je zou kunnen zeggen: verscheurde – manier met deze situatie omgaan. Enerzijds is Queenie zich welbewust van de platte stereotyperingen die haar ten deel vallen. Tegelijk is de seks die haar wordt aangeboden voor haar een uitvlucht uit een werkelijkheid waarop ze geen greep krijgt. Het resultaat is een reeks confrontaties met kerels die bij de lezer meer weerzin lijken op te roepen dan bij Queenie zelf.

De roman bevat rake observaties. We kennen de witte klacht over (volks)buurten die onherkenbaar van karakter zijn veranderd door een multiculturele instroom. In Queenie constateren de ik-figuur en haar vriendinnen tot hun verdriet dat hun Caribische lievelingsbakkerij plaats heeft moeten maken voor een trendy hamburgertent, waar hipsters kleurige blikjes bier drinken. Brixton is, potdorie, gegentrificeerd! ‘Dit is wat er gebeurt als witte mensen in een wijk trekken en die suf maken!’

Door de afwisseling van tragiek, kluchtigheid, verontwaardiging en zelfspot zet Queenie de lezer regelmatig op het verkeerde been. Stimulerend: je moet telkens opnieuw je houding bepalen tegenover de hoofdpersoon van deze ongemakkelijke good read.

null Beeld Prometheus
Beeld Prometheus

Candice Carty-Williams: Queenie. Uit het Engels vertaald door Dennis Keesmaat. Prometheus; 398 pagina’s; € 19,99.

Meer over