Probeer die stoplap maar eens niet te gebruiken

Sir John Gielgud is dood en dat is een uitgelezen moment voor tal van acteurs en raconteurs om deze taalvirtuoos te eren op een wijze die hem waardig is....

Lucas van Grinsven

Dat moet een record zijn. In het onweerstaanbare radiospelletje Geen ja en geen nee hielden deelnemers het meestal geen minuut uit. Hier zouden spelers van 'no you know' aanzienlijk sneller sneuvelen.

De frase is natuurlijk geen mededeling; het is een tussenvoegsel waarmee sprekers tijd kopen om te bedenken wat ze eigenlijk willen zeggen. In een mededeling valt soms twee, en soms zelfs drie keer you know. Daarmee is het zonder twijfel de eerste uitspraak die een buitenlander moet leren als hij voet op Britse bodem zet.

Het is tevens buitengewoon besmettelijk, ook al omdat er geen klasse-onderscheid aan is verbonden. In de metro en op het werk kun je keurig opgevoede advocaten en bankiers van de beste universiteiten ('Oxbridge' ook wel bekend als 'Camford') net zo vaak op een you know betrappen als een buschauffeur.

Misschien wel vaker omdat ze beroepsmatig zoveel ouwehoeren. De mededeling is ongeveer net zo nietszeggend als 'weet je' of 'weetjewel' dat in zijn afgebeten vorm in Nederland eveneens terrein wint. Het Engelse you know is echter langgerekter, en daardoor indringender, en klinkt meer als ye-knoooww.

Het is verslavend. Probeer het maar eens niet te zeggen. Voor een natie van taalgoochelaars, met veertig synoniemen voor ieder woord, lijkt zo'n doodlopertje natuurlijk niet erg chic. Misschien zijn het wel de eindeloze keuzemogelijkheden in een steeds minder taalstimulerende en pragmatische zakenwereld die de Brit doen uitwijken naar een taalkundig vluchtheuveltje.

De echte meesters hebben zo'n uitwijkje niet nodig en de sobere en gevatte kwinkslagen van Sir John die gisteren in herinnering werden geroepen, wilden niets van het werkwoord weten.

Het lijkt veelzeggend dat iedereen het er gisteren al over eens was dat met Gielgud de stem van oud-Engeland zal worden begraven. Voor een natie die met haar rug naar de toekomst wandelt is dat weer een reden minder om fier te zijn op het vaderland.

Aangezien dit een gokland is, zullen we binnenkort vast en zeker kunnen inzetten op wat over een jaar de eerste woordjes zullen zijn van de pasgeboren zoon van Labour-pragmaticus Tony, baby Blair Leo. Ik denk dat ik het al weet je.

Meer over