Prikken of niet, dat is de vraag

Zaterdag 25 april meldde de Volkskrant dat Mexico op grote schaal inwoners zou gaan vaccineren tegen varkensgriep, nu in Mexico een nieuwe variant van dat griepvirus was ontdekt....

Het was het eerste stukje uit een lange reeks over wat later de Mexicaanse griep is gaan heten. Tot woensdagochtend telde het elektronische redactiearchief 241 artikelen, columns of ingezonden brieven waarin de woorden ‘Mexicaanse griep’ voorkwamen. Een dag later stond de teller op 254.

De angst voor de griep en de mogelijke gevolgen, was, met zeilster Laura, aanvankelijk vooral een zomerserie: elke dag minstens een stukje in de krant, gebaseerd op het verre buitenland.

De toon veranderde half september toen in Nederland de eerste doden als gevolg van de griep vielen: twee mensen, die al ziek waren vóór ze de griep kregen.

Met de uitgroei van de griep tot een milde pandemie begon in Nederland en dus ook in de kolommen van de Volkskrant de discussie over preventief inenten. En met de discussie herhaalde zich het scenario dat werd geschreven door die andere massaprik, de baarmoederhalskankerprik. Wel of niet inenten?

Met die vraag worstelen wetenschappers, internetgebruikers, ouders en kinderen. Ook op de redactie bestaat grote onzekerheid melden verslaggevers die zich met de griep bezighouden. Journalisten willen net als alle andere mensen weten waar ze aan toe zijn. Willen antwoord op vragen als: hoe gevaarlijk is het serum? Is het veilig, voldoende getest?

Voor wie dat nog niet genoeg vragen vindt, is er het internet. Daar vind je over de vaccinatie tegen de griep dezelfde complottheorieën als over 11 september.

Nee, zeggen lezers. Het zijn geen complottheorieën. Voor elke wetenschapper die in de kolommen van de Volkskrant mag aangeven dat het allemaal broodje aapverhalen zijn op internet, levert het internet tien wetenschappers die met evenveel bewijskracht zeggen dat er kwik in het serum zit en dat daarmee ons immuunsysteem wordt aangetast.

Deze week kopte de krant boven een artikel over al die geruchten: ‘Vaccinatieangst overspoelt Nederland’. Een bewuste keuze van de redactie, gemaakt om aan te geven hoezeer de discussie woedt. ‘Een Telegraafkop, de Volkskrant onwaardig’, vonden veel lezers. Anderen waren blij dat de redactie ‘eindelijk eens aandacht besteedt’ aan de gevaren van de prik.

Een dag later was er een bijlage met 51 vragen en antwoorden over de vaccinatie. Dat was een mooie en informatieve productie, maar na lezing bleef ik met vraag 52 en 53 zitten: moet ik me nu wel of niet laten prikken? Wat adviseert de redactie?

Vraag 54 is vervolgens of 52 en 53 wel terechte vragen zijn. Mag je als lezer van de redactie verwachten dat je bijna persoonlijk advies krijgt over een zo ingewikkelde materie? Is de redactie gekwalificeerd genoeg om daar een oordeel over te geven?

Het is de taak van de redactie de lezer te informeren. De conclusie moet echter aan de lezer zijn. Wat dus overblijft, is de vraag of de lezer genoeg is geïnformeerd over de griep, de mogelijke gevolgen, de prik en de mogelijke gevolgen daar weer van.

Over de griep kunnen we kort zijn. De lezer is bedolven onder berichtgeving, vermoedelijk in het begin van de zomer omdat er weinig ander nieuws was.

Voor de gevolgen van de griep geldt hetzelfde. Er is uit en te na beschreven wat er allemaal kan gebeuren, of niet.

Over de vaccinatie is afgelopen weken ook veel geschreven. Voor en tegenstanders kwamen aan het woord én twijfelaars. Ook is diverse keren de groeiende onrust over de vaccinatie in de krant beschreven. Zelfs de commotie over de mogelijk botte naalden waarmee de prik wordt gegeven, was terug te lezen. Uit eigen ervaring kan ik melden dat dit in ieder geval een broodje aapverhaal was.

Maar, zoals in het verleden al vaak bewezen, tegen een hype, een plotselinge rage in de media, op internet en op straat, is het moeilijk vechten. Zodra iedereen zich een mening heeft gevormd, kan de redactie het nooit meer goed doen. Wie vindt dat de Nederlandse overheid ten onrechte tot vaccinatie is overgegaan, zal elk bericht van de krant over vaccinatie beschouwen als propaganda. Is het al geen propaganda van de overheid, dan is het wel van de farmaceutische industrie.

Het is aan de krant de zorgen die er leven te beschrijven en over die bezorgdheid te praten met mensen die er iets verstandigs over kunnen zeggen. Dat is naar mijn mening adequaat gedaan. Het is aan de lezer te bepalen of hij die deskundigen gelooft, of toch maar kiest voor een andere waarheid, elders te vinden.

Meer over