Prijsvraag: welke rol had Arthur Japin in 'Onderweg naar Morgen'?

Sommige klachten kunnen, als ze maar vaak genoeg worden herhaald, verstenen tot loze rituelen. Dat geldt bijvoorbeeld de, in Nederlandse geletterde kringen zeer gebruikelijke, treurnis over het ontbreken van een serieus boekenprogramma op tv....

Toen Adriaan van Dis dat nog hád - de presentator zelf heeft hetlater dikwijls gememoreerd - was men veel minder trots op dat programmadan nadat hij ermee was opgehouden.

Toen Michaël Zeeman daarna zo'n programma leidde, waren de klachten niet van de lucht: het werd te elitair bevonden.

Maar nu dat voorbij is en we alleen Boeken & cetera nog hebben, hetverstilde halfuurtje non-fictie op de vroege zondagmiddag, nu willen we hetweer terug. Tenminste, dat kun je in onderonsjes van letterkundige aardklaaglijk horen opperen.

Laatst werd er nog een item aan gewijd in Knetterende letteren, hetenige boekenprogramma op de radio (747 AM). Hoe serieus het verlangen naareen heus boekenprogramma is, zal de redactie van die radiokroniek zichzelf ook afvragen, want de zender wordt per september omgedoopt tot Radio5 en grondig heringericht. Daarvoor dienen dat programma én De Avonden van de VPRO, waar ook vaak schrijvers optreden, te verdwijnen.

Niet leuk, maar dat is radio, zullen de pleitbezorgers van boeken optv wellicht tegenwerpen. Radio is altijd al een zorgenkindje. Daar kunnenwe niet meer van wakker liggen.

Intussen rukt her en der wel het quiz- en prijsvraagwezen op. Vanaf 15maart is het weer Boekenweek. Tijdens de persconferentie die deorganiserende CPNB vorige week in het Concertgebouw hield, kregen degenodigden een exemplaar van de Boekenweektest 2006, die de lezer in maartdoor de openbare bibliotheken wordt aangeboden.

Het gaat om een fotoalbum van acteur-schrijver Arthur Japin, auteurvan het Boekenweekgeschenk. Achterin staan tien vragen van het type 'Welkerol speelde Arthur in de soap Onderweg naar morgen?' (antwoord, schrijftu vast mee, hoeft u dat niet meer op te zoeken: een kwaadaardigesekteleider). Wie alle vragen goed heeft, kan een prijs winnen.

Er is niets mis met een quiz, maar waarom zoeken ook serieus te nemeninstanties alleen nog hun toevlucht tot zoiets?

Ook in het boekenkatern van NRC Handelsblad verscheen vorige weekvrijdag een prijsvraag, op de plaats waar recensies van Nederlandseliteratuur plegen te staan. Het bleek de opmaat voor de Avond van de GroteBoe-kenquiz die de NPS zal uitzenden op 13 maart, de dag vóór hetBoekenbal.

De suggestie van de krant was dat de goede inzenders zichliteratuurkenner kunnen noemen. Een lachwekkend misverstand. Een van deachttien vragen: 'Waldemar Nods, over wie Annejet van der Zijl in 2004Sonny Boy publiceerde, overleefde het concentratiekamp Neuengamme. Welkeandere Neuengamme-gevangene speelt in Sonny Boy een belangwekkende bijrol?'De quizkandidaat kon kiezen uit vier mogelijke antwoorden, waaronder 'JanCampert', de dichter en journalist die in Neuengamme is omgekomen.

De Neuengamme-quiz! Zoiets is niet eens meer abject te noemen, omdatde vraag in onnozelheid lijkt geformuleerd. Op de bedoelde quiz-avondnemen lezers het op tegen schrijvers, onder wie Arthur Japin, KristienHemmerechts en Annejet van der Zijl.

Die schrijvers valt dat niet aan te rekenen. Een quiz is zowat nog deenige aanleiding om zich op tv te mogen vertonen, en daarbij: talkshowszijn niet zelden gênanter.

Hoewel ze beter zouden moeten weten, zetten de CPNB en NRC blijmoedig een quiz op poten vanuit de gedachte dat popularisering vóóralles gaat; niet eens meer naast, maar in de plaats van een analyse van ofgedachtewisseling over literatuur.

En dan tegelijkertijd blijven mauwen over het schandaal dat we geenecht boekenprogramma hebben? Die klacht is gratuit zolang de betrokkenenniet massaal opkomen voor Knetterende Letteren en De Avonden, maar daarentegen grif plaats inruimen voor de idiootste quizvragen.

Arjan Peters

Meer over