Jeugdboeken

Prachtig portret van de ongrijpbare schrijfster Tonke Dragt

Rindert Kromhout schreef met Tonke Dragt een prachtig vervolg op haar bijna dertig jaar oude Aan de andere kant van de deur. Hij geeft daarbij een prachtig portret van de geliefde kinderboekenschrijfster.

Pjotr van Lenteren

Niet veel kinderboekenschrijvers kunnen bogen op een intrigerend onvoltooid werk. Tonke Dragt, die over een week 91 wordt, wel. Bijna dertig jaar geleden verscheen Aan de andere kant van de deur. Het is haar laatste grote titel, maar het werd aangekondigd als het eerste deel van een tweedelige serie. Kinderboekenauteur Rindert Kromhout schreef samen met Dragt een boek dat voelt als een opvolger: Wie achter deze deur verdwaalt (Leopold; € 15,99).

Laurenzo en Téja hebben een brief geschreven aan hun favoriete schrijver Lavinia Morgenster en mogen bij haar op bezoek. Ze ontdekken in haar huis een geheimzinnige deur, die naar verzonnen werelden leidt. Als de kinderen een formulier invullen en een visum verzinnen naar een land dat niet bestaat, mogen ze de volgende keer achter die deur komen kijken. Meester Tom mag ook mee. Alle namen komen uit het werk van Dragt en er wordt geen geheim van gemaakt dat Lavinia Morgenster naar de auteur gemodelleerd is.

null Beeld Leopold
Beeld Leopold

Het verhaal is gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen. Begin jaren tachtig beleefde de kinderboekenwereld een paspoortenaffaire. Illustrator en graficus Max Velthuijs had voor de Kinderboekenweek Het verloren paspoort van Els Pelgrom ontworpen alsof het een echt Nederlands identiteitsdocument was. Twee jongens probeerden er geld mee op te nemen in het postkantoor. De politie dreigde de oplage in beslag te nemen. Dragt verveelde zich tijdens signeersessies en kocht een stapel exemplaren, die ze met visa van zelfverzonnen landen uitdeelde onder collega’s.

Het gegeven kwam tien jaar later terug in Aan de andere kant van de deur, waarin een groep kinderen en volwassenen elkaar ontmoet in een geheimzinnige ambassade, die alleen uitverkorenen kunnen vinden. Dat doe je door zomaar, zonder er al te veel over na te denken, een deur te openen. Normaal leidt die deur naar de kamer waar je op rekent, maar soms naar de Januaraanse ambassade.

Daar loopt de tijd anders en spelen dubbelgangers, identiteitsbewijzen, ambassadeurs, bibliothecarissen, klokken en de verschijnende en verdwijnende kat van Schrödinger een hoofdrol. Er is geen plot, begin of eind en de bedoeling van dit alles blijft, ondanks de toegankelijke schrijfstijl, bewust een mysterie. Het zou zomaar kunnen dat er expres geen tweede deel is, al beweert Dragt tot op de dag van vandaag dat ze het in haar hoofd heeft.

Hoe intrigerend ook voor liefhebbers, bij kinderen werd het boek niet zo’n succes als de rest van haar oeuvre, dat vrijwel zonder uitzondering permanent in druk is. Maar misschien verandert dat nog eens dankzij Wie achter deze deur verdwaalt. Hoewel kenners zich kunnen vermaken met allerlei knipogen naar hoogtepunten uit het oeuvre van Dragt, verwijst dit boek toch het meest uitgebreid naar haar onvoltooide.

Kromhout doet dat met veel respect voor en kennis van de schrijfster, met wie hij al een leven lang bevriend is. Achterin blijkt dat ze het verhaal samen bedacht hebben, maar het treffende portret is de verdienste van Kromhout. Wie Dragt persoonlijk heeft ontmoet, herkent meteen het eigenzinnige en geheimzinnige gedrag en de mooie, zelf geïllustreerde en met vlinders beplakte brieven. De verlegen Laurenzo is ongetwijfeld Kromhout zelf.

Kromhout schreef twee fictieve schrijversbiografieën en een prachtige schoolserie over Meester Max. Daardoor past Wie achter deze deur verdwaalt in beide oeuvres. Dat lijkt me een unicum in de Nederlandse literatuur.

Dat het mysterie van de deur bij Kromhout wordt verklaard, is het enige wat Dragt juist niet zou doen. Die zou het in stand houden van het raadsel verkiezen boven de oplossing ervan. Want wie iets ontdekt, raakt ook iets kwijt. Hoe goed Kromhout zijn vriendin en collega ook getroffen heeft, Dragt zelf blijft ongrijpbaar. En zo hoort het ook.

Meer over