Portret van Dumas als associatief schilderij

Miss Interpreted (Marlene Dumas) door Rudolf Evenhuis en Joost Verhey. Met Marlene Dumas. In Rialto Amsterdam, daarna andere filmtheaters...

'Zuid-Afrika is mijn inhoud, Nederland mijn vorm', zegt Marlene Dumas in de documentaire van Rudolf Evenhuis en Joost Verhey. De 44-jarige schilderes, die in Zuid-Afrika werd geboren maar sinds 1976 in Amsterdam woont, en van daaruit wereldwijde bekendheid kreeg, wordt niet op een gebruikelijke wijze geportretteerd.

Miss Interpreted (Marlene Dumas) ziet er aanvankelijk nogal rommelig en willekeurig uit. Dumas in Venetië op de Biennale, Dumas thuis op de woonboot met partner Paul Andriesse, Dumas met uitspraken over zichzelf en de wereld, Dumas in de voorbereiding van een tentoonstelling in Tokio, Dumas in vroege familiefilmpjes, Dumas op familiebezoek in haar geboorteland, Dumas in de ogen van anderen.

In de schots en scheef gemonteerde flarden blijkt allengs toch een systeem te zitten. De film groeit in zijn eigen vorm en krijgt deze door de constante, Marlene Dumas: een veelzijdig mens dat zegt te schilderen omdat ze vrouw is of omdat ze geblondeerd is, die haar bizarre mensenbeelden ontwerpt op haar hurken of op de grond knielend alsof ze de vloer dweilt. Een vreemd wezen, lijkt het, in een filmportret met diverse lijntjes die van alle kanten aan komen dwarrelen en niet direct ergens heen leiden, maar steeds beter passen in een associatieve schildering.

Regisseur Joost Verhey stelt in een begeleidend schrijven dat Miss Interpreted (Marlene Duras) zich moest afspelen 'in het schemergebied tussen het publiek en het private. Geen biografie, maar ook geen klassiek kunsthistorisch portret'. De private kant van de kunstenares is uitsluitend gebruikt om haar werk beter te begrijpen. Hoe ze echt leeft kom je daarom niet te weten.

Het meest onthullende, en feitelijk meest intieme, is dat je iets wijzer wordt van haar werkwijze. Dumas ontbloot een beetje haar techniek in deze documentaire, die in zijn aanpak ook een aardige film is geworden.

Peter van Bueren

Meer over