(Politieke) debatten kijken doe je zo: kijkplezierverhogende feiten

Daniël Schut is debattrainer. Hij won zelf twee keer de Oxford Intervarsity, de Olympische Spelen van het debatteren. Hoe kijkt de prof ernaar? Kijkplezierverhogende feiten over (politieke) discussieprogramma's:

Carel Helder
- De kandidaten (VLNR) staatssecretaris Henk Bleker, huidig fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma, wethouder Mona Keijzer, minister Liesbeth Spies, Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg en onderwijsbestuurder Marcel Wintels tijdens het debat om het lijsttrekkerschap bij het CDA. Beeld anp
- De kandidaten (VLNR) staatssecretaris Henk Bleker, huidig fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma, wethouder Mona Keijzer, minister Liesbeth Spies, Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg en onderwijsbestuurder Marcel Wintels tijdens het debat om het lijsttrekkerschap bij het CDA.Beeld anp

1 Knappe mensen worden vaak geloofd. Ja, ook door u.
Schut: 'Knap in de zin van: er goed uitzien. Mannen met een forse, hoekige kaaklijn. Met een regelmatig gezicht. Ook mensen met een lage stem krijgen vaker het gelijk aan hun zijde dan mensen met een hoge stem. Margaret Thatcher had zo'n hoge stem. Aanvankelijk verliep haar politieke carrière helemaal niet zo voorspoedig. Tot ze op spraakles ging bij acteur Sir Laurence Olivier, en hij haar een octaaf lager leerde te praten. Niet lang daarna lag het land aan haar voeten.'

2 Elk debat heeft twee lagen.
De eerste laag is de retorische. 'Het spelletje.' Op de televisie, aldus Schut, reikt vanwege de snelheid van het medium de discussie zelden dieper. 'Toch spelen zich wel interessante mechanismen af. Zoals: wie durft de regie van het gesprek te nemen?'

3 Authenticiteit, een van de toverwoorden.
'Hier hebben we het over de gunfactor. Aan wie gunnen we onze sympathie. Authentieke sprekers doen het in de regel goed. Een debattrainer zal je ook leren positief te kijken. Als je lacht, breed lachen. Wees open, los. Mark Rutte.

'Maar denk eens terug aan de Brinkman-shuffle. Of aan Al Gore, die tijdens zijn campagne losser probeerde over te komen door zijn vrouw op het podium te kussen. Het publiek reageerde alsof ze een scène uit de film Alien zagen. Te bedacht. Te moeilijk. Dodelijk.'

4 Wie verliest, gaat domme dingen doen.
'Spraakmakende televisie, maar niet zelden fataal. Ad Melkert werd boos in de discussie met Pim Fortuyn. Hij ging zitten mokken: exit Ad Melkert. Rick Santorum daarentegen deed het onlangs heel goed. Hij deed namelijk alsof hij won, terwijl hij de handdoek in de ring wierp. En dat moet je spelen. Het is bepalend voor je toekomst.

'Als je emoties je te veel worden, moet je afstand houden. Kan de spreker dat?'

5 De belangrijkste truc tijdens de komende verkiezingsdebatten: niet reageren op vragen.
'Ongetwijfeld hebben de deelnemers bedacht welke boodschap ze kwijt willen. Of heeft iemand anders dat voor ze gedaan. Achter elke politicus die ertoe doet, bevindt zich een team dat uitdenkt wat hij moet zeggen. 'Dat is een goede vraag, maar waar het eigenlijk om gaat is dit.'

'Eén zin moet blijven hangen bij het publiek. Elke politicus is hierin getraind. Iedereen is alleen doende met merkpropositie. Mevrouw X wil zich profileren als bruggenbouwer en dat zullen we weten. Bruggen bouwen is haar merk. Wie wil weten wat het standpunt inzake de wonigmarkt is, zal de verkiezingsprogramma's moeten lezen. Ook al is het gesprek aangekondigd als een discussie over de woningmarkt, mevrouw X bouwt bruggen.'

Lees nog 10 feiten in de Volkskrant van vandaag.

Meer over