Poëtische aanklacht tegen overheid

Historisch en maatschappelijk besef theatraal verbeelden op uitzonderlijke locaties. Dat is de kracht van het Zeeland Nazomer Festival (ZNF) en die kracht laat zich ultiem gelden in de nieuwe voorstelling De vrouwen van Kamp Westkapelle, een toneeltekst van Paul Pourveur....

Dat kamp ligt er nog steeds, ingebed in een klein industrieterrein in dit Zeeuwse stadje vlak achter de Scheldedijk. Vervallen bakstenen barakken zijn het inmiddels, waar wilde struiken de voordeuren versperren. In 1951 werd hier een groep Molukkers gehuisvest, op tijdelijke basis was de bedoeling.

Maar ze bleven er lang wonen, want Nederland wist zich niet zo goed raad met deze door weemoed bevangen parels uit de Gordel van Smaragd. Ze leefden in kamertjes van vier bij twee meter, met een lampje van 45 watt als enige verlichting.

Een van hen was Nel Lekatompessy, toen nog een jong meisje, nu een rijpe vrouw en actrice bij Theatergroep Delta. In een coproductie met het ZNF heeft Delta met De vrouwen van Kamp Westkapelle een voorstelling gemaakt die een vergeten hoofdstuk uit een kleine geschiedenis voor even terughaalt.

Pourveur schreef aan de hand van de Molukse levensverhalen een tekst die zich bij uitstek leent voor deze vorm van recitatief muziektheater. Zijn woorden zijn ritmisch, muzikaal en poëtisch en in zijn tekst vallen informatie en verdichting mooi samen.

Lekatompessy is de vertelster van haar eigen geschiedenis, de zangeressen Maria Lekransy en Julia Loko vertolken met hun zang de meer universele gevoelens van een ontheemd volk. Twee authentieke muzikanten maken gedreven muziek met ingehouden emotie.

Langzaamaan verandert de anekdotische toon van de voorstelling in een felle maar mooi verwoorde aanklacht tegen de Nederlandse overheid. Die overheid heeft de kampbewoners destijds uitgehongerd om een einde te maken aan de politieke bewegingen in het kamp.

De centrale voedselvoorziening werd gestaakt, en de Molukse vrouwen zochten hun toevlucht tot proletarisch winkelen. Het broertje van de actrice is in die tijd door ondervoeding gestorven. Uiteindelijk heeft de Nederlandse politie ook op de kampbewoners geschoten. Allemaal feiten waaraan niemand meer herinnerd wil worden.

De toon van dit beklemmende muziektheater is nooit belerend of beschuldigend. Meer is er verwondering over hoe alles zo heeft kunnen lopen, en dat er nog steeds nieuwe kampen worden gebouwd voor weer andere mensen.

Dat de actrice tijdens de première nogal eens haar tekst kwijt was, werd volledig overstemd door de smartelijke stem van Julia Loko, die een paar schitterende liederen uit haar gouden keel wist te toveren. Zij moet tot ver over de dijk te horen zijn geweest en bonkige Zeeuwse zielen tot tranen toe hebben beroerd.

Hein Janssen

Meer over