PLATEN: KLASSIEK

is kroonjuweel..

PAY-UUN HIU

Mis van Fairfax

van polyfonie

Robert Fairfax: Missa Albanis, O Maria deo gratia, Ave lumen gratie, Eterne Laudis Lilium. The Cardinall's Musick o.l.v. Andrew Carwood. ASV GAU 160.

Vergeleken met Engelse grootheden van de oude muziek als John Dunstable, William Byrd of Thomas Tallis is Robert Fayrfax (1464-1521) beduidend minder prominent vertegenwoordigd in het festival- en cd-circuit. Ten onrechte, zoals blijkt uit de cd die onlangs door ASV is uitgebracht. Het is de derde aflevering in de reeks die het Engelse gezelschap The Cardinall's Musick aan deze componist heeft gewijd; de eerste cd werd vorig jaar gelauwerd met een 'award' van het tijdschrift Gramophone.

Waarom deze lievelingscomponist en -zanger van Hendrik de Achtste na zijn dood zo lang onder het stof begraven is geweest laat zich moeilijk raden. Veel werken zijn incompleet overgeleverd, al zijn tenminste vijf missen en twee Magnificat-zettingen in hun geheel in de koorboeken van Eton bewaard gebleven.

De Missa Albanus, die op de nieuwe cd is opgenomen, kan gerust tot de kroonjuwelen van de renaissancepolyfonie worden gerekend. Opvallend zijn de grote toonomvang van de stemmen en de wijde liggingen van de samenklanken, waardoor de illusie wordt geschapen van een enorme muzikale ruimte.

In de uitgebalanceerde en transparante uitvoering van The Cardinall's Musick zijn de afzonderlijke stemmen perfect te volgen. Vooral in de twee- en driestemmige passages is het 'meeliften' met één stem een uiterst avontuurlijke tocht in een doolhof vol onverwachte wendingen en ritmische en harmonische nuances.

Steve Reich: Proverb, Nagoya Marimbas, City Life. Theatre of Voices o.l.v. Paul Hillier en The Steve Reich Ensemble o.l.v. Bradley Lubman. Nonesuch 7559-79430-2.

Het Amerikaanse ensemble Theatre of Voices legt zich toe op een bijzonder genre, dat zich het best laat omschrijven als 'nieuwe oude muziek'. Eind vorig jaar presenteerde deze groep zich onder leiding van oprichter Paul Hillier (voorheen lid van het gerenommeerde Engelse Hilliard Ensemble) tijdens het Festival Oude Muziek met de Europese première van Steve Reichs Proverb.

Afgezien van de ritmisch pulserende vibrafoons en de elektrische piano's, detoneerden de strakgezongen canons in Utrecht niet noemenswaardig naast de middeleeuwse gezangen van Guillaume de Machaut en Perotinus, waarop Reich zich heeft gebaseerd. Al is Reichs dissonantbehandeling in de oren van gelovigen in het strenge contrapunt op z'n minst godslasterlijk.

Inmiddels is Proverb bij Nonesuch op cd verschenen, gecombineerd met nieuwe werken als Nagoya Marimbas en City Life, waarin gesampelde teksten zijn vermengd met autotoeters, sirenes, gillende alarminstallaties en andere geluidswonderen van het moderne stadsleven. De uitvoeringen en opnamekwaliteit is uitstekend.

In het genre 'oude muziek van hedendaagse geesten' heeft Theatre of Voices inmiddels ook de religieuze werken van de Estlander Arvo Pärt bij Harmonia Mundi op cd gezet. Liefhebbers van Pärt moeten nog wel even geduld oefenen. De opname van onder andere De Profundis, Missa Sillabica en Magnificat door Theatre of Voices is pas begin maart verkrijgbaar.

Jean Wiéner: Works for piano. Marcel Worms. BVHaast CD9614.

Enkele jaren terug zette de pianist Marcel Worms voor BVHaast een selectie twintigste-eeuwse pianocomposities op cd die allemaal iets met jazz te maken hebben. Tussen bekende namen als Milhaud, Stravinsky, Antheil en Ives, stond ook de Rêve van Jean Wiéner (1896-1982). De excentrieke Fransman werd bekend als oprichter van de eerste Parijse jazzclub (samen met Milhaud en Cocteau) en als organisator van de Concerts Wiéner, waarmee hij het Parijse uitgaansleven in de jaren twintig een frisse cocktail van muzikale stijlen bezorgde. Daarnaast componeerde hij zo'n driehonderd composities voor film, tweehonderd theatermuziekwerken en een kleine achthonderd andere stukken.

Worms heeft de honderdste geboortedag van Wiéner aangegrepen om diens pianostukken op te nemen. Met de aanbeveling 'Franse salade met Bach, Franse chanson, jazz en dans' heeft BVHaast de cd uitgebracht. Als curiosité en voor liefhebbers van lichte pianomuziek is de cd een aanrader, maar veel meer dan pretentieloze salonmuziek valt er van deze stukjes niet te maken. Worms is een verdienstelijk pianist, die Wiéner met veel toewijding verdedigt, maar mist de gave om deze muziek boven haar eigen middelmatigheid uit te tillen.

Pay-Uun Hiu

Meer over