Pianomadonnaatjes en solide baseliners op Liszt 5

Een mysterieuze wetmatigheid begint zich af te tekenen rond het Internationale Franz Liszt Pianoconcours, waarvan de vijfde editie zaterdag in Vredenburg eindigde in een met gefluit omgeven overwinning voor de Japanner Masaru Okada....

De geheimzinnige regel luidt dat 'oneven' Lisztconcoursen een minder aansprekende winnaar krijgen, terwijl de laureaten van de even Liszt-afleveringen onverdeeld enthousiasme oproepen, en langzaam maar kaarsrecht afstevenen op een debuut in de Meesterserie in het Amsterdamse Concertgebouw. Dat deden Enrico Pace en Igor Roma, winnaars van de Lisztconcoursen nummer twee en vier in 1989 en 1996.

Van de Rus Pasjkevitsj, die het derde concours op zijn naam schreef, is niet veel meer vernomen dan dat hij in Nederland is komen wonen. Rond Martijn van den Hoek, parel van de eerste aflevering, wezen de richtingborden ook niet duidelijk één kant op. Hij werd in het Lisztjaar 1986 tot winnaar uitgeroepen nadat de jury eerst van plan was geen hoofdprijs toe te kennen. Toen het concoursbestuur de jury sommeerde met een puntentelling voor de dag te komen, kwam de Nederlander alsnog als eerste uit de bus.

De finale van Liszt 5 stond zaterdag in het teken van de groeistuipen, en had - met deelname van een bevlogen puber van 16 uit China en een ontwapenend pianomadonnaatje (17) uit Italië - meer van een talentenjacht voor hoogbegaafden dan van een hoog aangeschreven concours. Wie vermoedde dat de jury ditmaal het kritische been stijf zou houden, kwam verkeerd uit. Want allesbehalve mysterieus is het concoursreglement zelf, dat voorschrijft dat er altijd een winnaar is, te weten de finalist met de meeste punten.

Consequent is dat wel. Al rust op Masaru Okada, gekozen uit 39 deelnemers, nu de lastige taak op zoek te gaan naar het temperament en de analytische vermogens die hij nodig heeft om mee te kunnen in de eredivisie van het pianistendom. Hopelijk lukt het Okada, nu de spanningen wegvallen, iets van die faculteiten te ontwikkelen tijdens de vijfentwintig recitals die hij tot eind mei in Nederland voor de boeg heeft. Anders wordt het straks een katterige 'Franz Liszt Nacht' in Weimar, waar Okada in oktober optreedt, samen met de winnaar van een Lisztconcours in die Duitse stad.

De Japanner, student van Elena Lapitskaja in Berlijn, ontpopte zich in Liszts tweede pianoconcert in A, in tennistermen, als een solide baseliner. Foutloos spel, en naar verhouding tamelijk risicoloos. Maar, in pianotermen, voorzien van zoveel technisch surplus dat hij ook bij ingewikkelde notencavalcades flexibel meekon met de muzikale ideeën van Kenneth Montgomery, dirigent en toeziend voogd. Die rekende het tot zijn taak de kandidaten niet zomaar losjes te volgen, maar ze samen met het Radio Symfonie Orkest op één lijn te houden.

Okada opende de finale in Vredenburg met Réminiscences de Don Juan, Liszts piano-parafrase over drie episoden uit de opera Don Giovanni van Mozart. Bescheiden van toon, mooi in zijn intuïtieve al fresco-werkingen, maar weinig expliciet waar het ging om de theatrale verwijzing. Wie veel piano studeert, hetzij in Berlijn (Okada), hetzij in China (Yundi Li, derde prijs), heeft niet elke keer tijd om naar de opera te gaan. Misschien kan concoursvoorzitter Eug. J.R.M. de By, als hij niet in beslag is genomen door sponsorrecepties, het hen een keer aanbevelen. Het middenstuk van die Réminiscences verwijst naar verschillende karakters, een bariton en een sopraan.

Nog een Lisztconcoursregel, is dat deelnemers uit het Italiaanse pianomekka Imola (de school van Franco Scala) hier hoge ogen gooien. Ditmaal de 17-jarige Mariangela Vacatello. Ze is klein van stuk en gooit weinig gewicht in de toetsen, maar haar mezzoforte-Liszt mocht er zijn. Zeker in de lyriek van de Réminiscences des Puritains - tot de Puritani haar met hun fabelachtige notenmassa's in de greep kregen, in plaats van andersom. De Italiaanse had wel het publiek op haar hand, meer nog dan de 16-jarige Yundi Li, die in de parafrase over Don Giovanni als een jonge hond over grafzerken sprong, naar de meisjes blafte en alle champagneglazen omgooide. Woensdag op tv.

Meer over