Theater

Paulien Cornelisse drijft als bevlogen woordzoeker steeds geestig associërend af van een alledaags verschijnsel ★★★★☆

Taal en gedrag wordt superprecies geobserveerd.

Gidi Heesakkers
Paulien Cornelisse Beeld Bureau Van Dam
Paulien CornelisseBeeld Bureau Van Dam

Erg veel aanstalten maakte Paulien Cornelisse in coronatijd. Zo was er op een dag het obsessieve voornemen om het kruidenkastje opnieuw in te richten, op alfabetische volgorde. Potjes gekocht, etiketten in huis gehaald, en vervolgens: toch maar niks doen. Afstalten maken.

‘Alles tussen doen en laten, of liever eigenlijk alles tussen laten en doen’, zo omschrijft Paulien Cornelisse aanstalten maken in haar vijfde cabaretprogramma. Ze doet in Aanstalten wat ze gelukkig niet laten kan: het maken van aanstalten consciëntieus analyseren als een voorstadium dat dikwijls gedoemd lijkt een voorstadium te blijven. Vervolgens betrekt ze die analyse op het hele leven en hoe wij omgaan met onze tijd, tot en met de oerknal aan toe.

Het is natuurlijk haar handelsmerk, dat superprecies observeren van taal en hoe mensen doen (en laten, inderdaad), ook in de korte columns die ze schrijft voor de voorpagina van de Volkskrant. Fantasierijk en geestig associërend drijft ze af van een herkenbaar, alledaags verschijnsel, met vaak een klein inzicht tot gevolg. Zo had je er zelf nog niet naar gekeken, en vanaf nu ga je er dus telkens aan terugdenken.

Waar het voor iemand anders misschien stopt bij de simpele constatering begint Paulien Cornelisse een heel verhaal. Waarom zegt ze dat ze ‘absoluut niet uit Amersfoort komt’ als iemand vraagt of ze soms uit Amersfoort komt? Wat is ‘niet te geanimeerd’ praten? Waarom antwoordt ze met ‘uhu’ wanneer de echospecialist ‘u weet hoe het gaat?’ vraagt, terwijl het eerlijke antwoord is: ‘Nee, eigenlijk niet want ik ben hier voor het eerst’?

Hoe ze bij die echoscopist terechtkwam is een van de verhaallijnen in Aanstalten. Cornelisse vertelt over de operatie aan haar schildklier, in feite een direct gevolg van haar fascinatie voor de ingeademde ja – een fenomeen waarover ze een jaar geleden al een groot stuk schreef. Nadat ze ook in een talkshow haar bevindingen had gedeeld over mensen die ja zeggen terwijl ze met geluid inademen, nam een ‘chirurg in ruste’ (klinkt volgens Cornelisse als: ‘een slapende vulkaan’) contact op omdat hem iets opviel in haar nek.

De rest is geschiedenis, en hangt samen met de meeste bij-anekdotes en ergernissen aan de aanstaltenkapstok. Ondertussen introduceert ze ook nog dorodango, een Japanse kunstvorm waarbij zand en water mindful gekneed worden tot een blinkende modderbal.

Ergens in de voorstelling zegt Paulien Cornelisse dat het moeilijk is om woorden te vinden voor de dingen waar je écht van houdt. Het is intussen geen overdonderende verrassing meer dat zij als bevlogen woordzoeker vrijwel altijd op mooie dingen stuit. Maar het blijft lekker luisteren naar iemand die haar tijd en liefdevolle aandacht gebruikt om van de aanstaltens des levens zo’n behaaglijke bal te maken.

Aanstalten

Cabaret

★★★★☆

Door Paulien Cornelisse

14/4, Theater De Veste, Delft. Tournee t/m 2/7.