Opnames voor 'Trip van Teetje' op Oekraïens schip dat al maanden aan de ketting ligt Van der Oest houdt goed humeur bij low-budgetfilm

Het is dat de opnameleider zoëven nijdig tot 'stilte' heeft gemaand en een deel van de filmploeg nu muisstil staat te wachten voor coffeeshop Sinbad in Amsterdam Nieuw-West....

Van onze verslaggever

Arne Leffring

AMSTERDAM

De stress van de opnameleider is wel te begrijpen. De Trip van Teetje, zoals de film gaat heten, moet in een kleine twintig dagen worden gedraaid. Driekwart van de figuranten verscheen vandaag na de calltijd. Regisseur Paula van der Oest lijkt er niet onder te lijden. 'Relaxed draaien hè?', zegt ze later plagerig tegen een acteur die het wachten op de schemerscène beu is.

Van der Oest heeft weinig reden om uit haar humeur te zijn. Een jaar na haar goed ontvangen roadmovie De Nieuwe Moeder is de 31-jarige regisseur al bezig aan een tweede lange speelfilm. De Trip van Teetje moet tijdens het komende International Film Festival Rotterdam in première gaan. Er is maar één minpuntje - het betreft een low-budgetfilm, begroot op 7,5 ton. 'Dat drukt wel op je. Je hebt geen tijd om een half uurtje in een hoekje te gaan zitten denken', zegt Van der Oest. 'Ik zeg niet ''nooit meer low-budgetfilms'', wel minder.'

De Trip van Teetje is de eerste van vier speelfilms die worden geproduceerd door Motel Films in het kader van 'Route 2000'. Een project dat goeddeels wordt betaald door Nederlandse Filmfonds, het COBO-fonds van de televisie en de VPRO, de omroep waar Van der Oest doorbrak met Coma en Achilles en het Zebrapad. In dezelfde reeks verschijnen later dit jaar ook Temmink van Arend van Steenbergen en Boris Conen, De Poolse Bruid van Kees van der Hulst en Karim Traïdia en Fl 19,99 van Helena van der Meulen en Mart Dominicus. Alle vier gaan ze over veranderingsprocessen aan de vooravond van het nieuwe millenium. Zo wordt in Temmink ingegaan op de toekomst van kooigevechten. Van der Oest is echter de enige die haar eigen scenario ook regisseert.

Met De Trip van Teetje geeft Van der Oest opnieuw blijk van haar betrokkenheid bij de sociale gevolgen van de omwenteling in Oost-Europa. Ging De Nieuwe Moeder over een Let die naar Nederland kwam, in haar nieuwe film belandt een Nederlander tussen Russen. Beide films verhalen over het failliet van voormalige Oostbloklanden en de moegestreden bevolking. Van der Oest: 'Het gaat ook over onze maatschappij.' Vier versies schreef de regisseur voordat het scenario voor De Trip van Teetje rond was. Niet erg, vindt ze. 'Soms blijf je te lang schaven.'

De Trip van Teetje speelt zich af in een niet nader omschreven vooroorlogse wijk in een havengebied. Het verhaal draait om de Rotterdamse Teetje (van Theodore), een handige zakenjongen die zijn fortuin denkt te maken met de aankoop van een Russische vrachtvaarder met lading. Het schip blijkt een roestbak, al maanden vastgeklonken aan de ketting. Het lange wachten heeft de bemanning murw gebeukt. Aanvankelijk vindt Teetje (Cees Geel) de mannen een stelletje klootzakken, maar langzamerhand gaat hij zich om hen bekommeren. 'Die omslag verloopt druppelsgewijs. Hij maakt een zekere loutering door', legt Van der Oest uit. De Rotterdammer moet met lede ogen toezien hoe zijn gelovige en kuise vriendin Mary (Thekla Reuten) valt voor de charmes van stuurman Nikolaï, gespeeld door Dimitri Ivanov. De zelfmoord van een jong bemanningslid doet Teetje beseffen dat het leven van deze mannen zinloos is geworden.

Van der Oest benadrukt dat ze in de film ruimte voor humor heeft gelaten. 'Het is niet een heel beladen verhaal geworden.' Teetje moet je op z'n Rotterdams uitspreken - 'een beetje ordi'. Echt veel sympathie krijg je volgens haar niet voor de hoofdfiguur. 'Naar het einde van de film begrijp je hem wel beter. Terwijl ze door haar vaste cameravrouw Brigit Hillenius naar de volgende locatie wordt gereden, vertelt de regisseur met lichte verbazing dat sommigen de filmtitel met een jongensboek associëren.

Met een jongensboek heeft De Trip van Teetje weinig te maken. De film wordt gedraaid met de levensechte bemanning van twee schepen die nu al maanden in de havens van Vlissingen en Amsterdam vastliggen. 'Goede acteurs' prijst Van der Oest de zeelieden. 'Ze vonden het leuk. De eerste dagen deden ze een beetje lacherig met al die vrouwen aan boord, maar die mannen hebben allemaal hun verhalen.'

Zelf vond ze het soms pijnlijk. 'Die mannen zijn min of meer gegijzeld. Je maakt gebruik van hun ellende.' Zo bleek het lage budget nog zijn voordelen te hebben. Toen de curatoren begrepen dat de filmmakers geen winstoogmerk hadden, kreeg Van der Oest toestemming de inbeslaggenomen vrachtvaarders te betreden. 'Met paspoort, want je betreedt Oekraïens grondgebied.'

Eenmaal aan boord konden de bemanning en de filmploeg het goed met elkaar vinden. Frans van Gestel, producent voor Motel Films, herinnert zich een emotioneel afscheidsfeest en plechtige woorden van de kapitein. De Nederlandse crew deed ook zijn best. Een bemanningslid mocht een draadloze telefoon lenen om naar huis te bellen - voor het eerst sinds maanden.

Slechts kleine details verraden dat er op de set onder druk wordt gewerkt. In meidenhuis Atlanta laat Van der Oest een bord warm eten vallen. Het is haar lunch van die dag.

Toch blijft de sfeer ontspannen. Als Van der Oest verder wil met filmen, sputtert niemand tegen. De tiramisu kan wachten. De kapitein van het schip in Vlissingen gaf de verhoudingen goed weer, toen hij tegen Van der Oest zei: 'Je bent heel rustig. Ze luisteren naar je.'

Meer over