PicsFloortje Smit

Op festival Film by the Sea tonen sterke documentaires de zwakke kanten van beroemde Italiaanse filmmakers

Björn Andrésen als Tadzio in Death in Venice. Beeld
Björn Andrésen als Tadzio in Death in Venice.

In de rubriek Pics werpt filmrecensent Floortje Smit haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.

Er bestaat een ziekte die rossellinitis heet. Volgens de kleinzoon van de Italiaanse cineast Roberto Rossellini (Roma, città aperta) is het een chronische staat van onzekerheid waarin je verkeert omdat je achternaam hoge, torenhoge verwachtingen oproept. Symptomen: geen moreel kompas, de neiging om alles te zeggen wat in je opkomt en angst voor langdurige relaties.

Al zijn familieleden lijden eraan, denkt hij, en in de heerlijke documentaire The Rossellinis test hij zijn theorie, onder andere bij zijn tante, Isabella Rossellini. ‘Ik denk dat je toch weer in therapie moet’, zegt zij afwerend. Maar het is niet helemáál verbeelding, blijkt uit zijn reis langs minder bekende familieleden.

The Rossellinis maakt deel uit van een aantal documentaires dat filmfestival Film by the Sea vertoont over de gloriedagen van de Italiaanse cinema. Documentaires die niet alleen de verdiensten vieren van filmmakers als Rossellini, Federico Fellini en Luchino Visconti, maar ook hun minder fraaie kanten laten zien. Of, zo u wilt, het spoor van slachtoffers in het kielzog van hun meesterwerken.

Dominante, egocentrische, hun zin doordrijvende mannen konden het zijn. Rossellini bijvoorbeeld eiste de voogdij op van de kinderen die hij met Ingrid Bergman had, om ze vervolgens in hun eentje achter te laten bij een huishoudelijke hulp, terwijl hij een nieuw gezin begon met een derde echtgenote. B-filmmaker Piero Vivarelli, zo blijkt uit Life as a B-movie, schroomde niet om tijdens een familiebezoek de verloofde van zijn zoon te verleiden.

Bijkomende schade, waaronder alcohol- en drugsverslavingen, beperkte zich niet tot familie. Zo castte Visconti de Zweedse schooljongen Björn Andrésen als Tadzio in Death in Venice, omdat er ‘tragiek’ door zijn schoonheid schemerde. Waar die vandaan kwam, interesseerde hem niet. In The Most Beautiful Boy in the World vertelt Andrésen hoe hij op de filmset werd beschermd, maar na de draaiperiode werd volgegoten in een gaybar. Niemand zag hoe hij de promotiecampagne en zijn plotselinge wereldfaam ervoer als ‘een nachtmerrie’.

Fellini was tijdens het filmen van La dolce vita zo ontoegeeflijk dat hij zijn producent Giuseppe Amato tot wanhoop dreef. Hij stierf van de stress, aldus zijn dochter in The Truth about La Dolce Vita.

Dat weigeren om concessies te doen, dat rücksichtslos alles naar eigen hand zetten: het was natuurlijk ook precies wat hen als filmmakers zo goed maakte. Misschien kun je alleen vernieuwende werelden creëren als je denkt dat de echte wereld alleen om jou draait. Maar ik hoop van niet.

Meer over