reportage

Op een reusachtige eettafel verbeeldt kunstenaar Tom Heerschop het kerstmenu van Nederland

In Museum LAM verbeeldt Tom Heerschop wat Nederlanders het liefste met kerst eten. De kunstenaar zoekt voor zijn tekeningen vooral naar de verhalen achter de gerechten.

Anna van Leeuwen
Tom Heerschop tekent aan de kersttafel Museum LAM in Lisse. Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle
Tom Heerschop tekent aan de kersttafel Museum LAM in Lisse.Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle

Wat eet Nederland met kerst? En hoe zien die gerechten eruit als een kunstenaar ermee aan de slag gaat? In Museum LAM in Lisse werkt kunstenaar Tom Heerschop (49) aan ‘het grootste kerstmenu van Nederland’. Dat doet hij niet met hulp van een braadslee en een sauskom, maar met verf en gekleurde stiften. Ondanks de lockdown gaat het project door.

Pontificaal in de entree van het museum staat een 6 meter lange kersttafel, waarop de tekeningen van Tom Heerschop krioelen. Aan een kant groeit een enorme berg stoofpeertjes, ergens anders liggen twee appeltjes gezellig onder een dekentje, zo te zien slapen ze.

‘Vanochtend stonden er al kinderen te kijken wat ik aan het doen ben’, zegt Heerschop. Speciaal vanwege de museumsluiting is de tafel verplaatst naar de entree met grote ramen. Directeur Sietske van Zanten: ‘Zo kunnen voorbijgangers alsnog de kunstenaar aan het werk zien.’

Museum LAM is een jong museum, het opende in 2019 op landgoed Keukenhof, vlak bij het bekende bloemenpark. Alle kunst in het museum draait om eten, drinken en consumeren, een thema dat past bij de eigenaar van de collectie, een telg uit de supermarktfamilie Van den Broek. Er loopt een openbaar voetpad door het gebouw, vandaar dat ook tijdens de museumsluiting aanloop is gegarandeerd.

Heerschop heeft vaker kunstwerken gemaakt die met eten te maken hebben. Vorig jaar was hij stadstekenaar van Amsterdam en onderzocht hij het multiculturele eetgedrag van de Amsterdammer. Nu haalt hij zijn inspiratie uit een speciale website die Museum LAM is begonnen om kerstgerechten te verzamelen.

‘Ik ben heel associatief, ik krijg overal meteen beelden bij’, zegt de kunstenaar. Het gaat hem niet zozeer om het eten, maar om de verhalen. Neem het kerstgerecht dat ene Adriaan inzond: Beef Wellington, ossenhaas in een deegjasje. Op tafel tekende Heerschop een bizar tafereel, namelijk een stuk Beef Wellington met erop een man, sabel in de aanslag. Het is de hertog van Wellington, licht Heerschop toe, voor wie dit gerecht zou zijn bedacht: ‘Het schijnt dat hij het zelf helemaal niet lekker vond.’

LAM Museum op het landgoed Keukenhof in Lisse. Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle
LAM Museum op het landgoed Keukenhof in Lisse.Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle

Eigenlijk hadden dit soort gesprekken over de gerechten en de tekeningen in de museumzaal moeten plaatsvinden. Om te zorgen dat nieuwsgierige wandelaars toch met Heerschop kunnen praten, wordt een microfoonverbinding geïnstalleerd. Die is vanaf Tweede Kerstdag gereed. Heerschop: ‘Het is echt even schakelen en omdenken deze week.’ Op 2 januari organiseert LAM een livestream, daarnaast is er binnenkort een speciaal telefoonnummer om met de kunstenaar in gesprek te gaan.

Tom Heerschop aan de kersttafel van LAM Museum in Lisse. Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle
Tom Heerschop aan de kersttafel van LAM Museum in Lisse.Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle

Met zo’n telefoonlijn had het museum tijdens de eerste lockdown succes. Toen werd de ‘kijktelefoon’ vanuit de hele wereld gebeld voor een gesprek over kunstwerken uit de collectie. Directeur Van Zanten: ‘We vinden persoonlijk contact heel belangrijk. Door in gesprek te gaan met bezoekers hopen we dat mensen meer zelfvertrouwen krijgen. Dat ze als ze buiten staan denken: kunst is ook voor mij.’

Heeft Heerschop eigenlijk zelf een favoriet kerstgerecht? ‘Een heel simpel gerechtje, een blitz met groenten en noten die ik in de keukenmachine heel fijn heb gemalen. Dan is het een soort amuse, dat maak ik elk jaar.’ De keukenmachine krijgt nog een plek in de tekening, verwacht hij, net als natuurlijk het gourmetstel: ‘En iets met een gril. Het verbaast me hoeveel mensen grillen tijdens de kerstmis.’

Andere verrassing: veganistische hoofdgerechten ontbreken vooralsnog. Waarschijnlijk wordt het kerstmenu deels door jeugdsentiment bepaald. Dat kan Anne (29) bevestigen. Zij beschreef het bijgerecht ‘groene haricots met spek’ als volgt: ‘De klassieker van mijn moeder. Niemand houdt er echt van, maar het hoort erbij.’

Zelf een gerecht insturen is mogelijk via hetkerstmenuvannederland.nl. De livestream op 2 januari 2022 te vinden op www.LAMLisse.nl.

Meer over