ReportageWalk the Line

Op de laatste avond voor de lockdown geven musici nog één keer alles in TivoliVredenburg

Tijdens de ‘rondleiding’ langs drie optredens op concertavond Walk the Line verdwijnt de afstandelijke sfeer zodra de eerste noten klinken. 

Cellist Kian Soltani (links) en kamancheh-speler Kayhan Kalhor met Amsterdam Sinfonietta in de Grote Zaal van TivoliVredenburg, afgelopen woensdag.Beeld Juri Hiensch

De zwijgzame stoet die woensdagavond achter de gids aan de trap opklimt naar de Hertz-zaal van TivoliVredenburg, heeft iets plechtigs. De foyers zijn nagenoeg leeg. Gekletter van kopjes is er niet, want de bars zijn dicht. Na 10 uur ’s avonds zullen ook alle Nederlandse zalen voor twee weken sluiten. Maar eerst dit laatste concert, Walk the Line: Klassiek. Het concept is dat verschillende groepen een rondleiding door het Utrechtse muziekcomplex krijgen,  met drie voorstellingen in drie zalen.

De eerste maten van Vivaldi’s Concert voor mandoline in D verdrijven de sfeer van veiligheidschecks en afstand houden. Het is alsof de zon doorbreekt. Na de montere tarantella’s (snelle dansen) door Holland Baroque en mandolinevirtuoos Avi Avital, loopt het dertigtal met ontspannen schouders en een snellere tred naar de Ronda, normaal gesproken een popzaal. Het Mallet Collective voert daar een wereldpremière uit – Shattered Canon #1 van Aart Strootman, gecomponeerd voor vier marimba’s.

Desgevraagd zegt een deel van de toeschouwers dat het niet eerder zo’n eigentijds minimalistisch stuk live heeft gehoord. En dat is precies de bedoeling van Walk the Line: je muzikale horizon verbreden. Het publiek had in eerste instantie kaartjes gekocht voor het programma Road to Iran met het strijkorkest Amsterdam Sinfonietta, een samensmelting van westerse en Iraanse klassieke muziek. Nu hebben ze ook het klankraderwerk van Strootman meegemaakt.

Eerst draait het stuk op machinale motieven die elkaar logischerwijs aandrijven, daarna lijkt het met onverwachte ritmische patronen opstandige eigen beslissingen te nemen. ‘Het liefst zou ik je vertellen dat we deze avond briljant geprogrammeerd hebben’, zegt Peter Tra, programmeur klassieke muziek bij TivoliVredenburg. ‘Maar eigenlijk hadden we deze week drie concerten staan die allemaal knel zaten. Dus we hebben ze samengevoegd tot deze formule.’

Het idee is afgelopen juli ontstaan, een kind van de coronatijd. Voor de echte avonturiers waren er verrassings-Walk the Lines met uiteenlopende muziekgenres. Ook waren er specifieke tours voor bijvoorbeeld metal en americana. Vanavond is het alleen klassiek. De musici werden geconfronteerd met afgebroken tournees en afgelaste projecten en zijn vastberaden om met zo veel mogelijk plezier te spelen.

Cellist Kian Soltani en Amsterdam Sinfonietta in de Grote Zaal van TivoliVredenburg, afgelopen woensdag.Beeld Juri Hiensch

‘Wat kun je doen?’, zegt Kayhan Kalhor filosofisch met een halve glimlach. Samen met cellist Kian Soltani is Kalhor een van de internationale gastsolisten van Amsterdam Sinfonietta. Hij is een befaamd meester op de kamancheh, een Iraans strijkinstrument met een lange hals. Hij hoopt dat zijn geplande concerten in Macedonië en Luxemburg door kunnen gaan. Sinfonietta-programmeur Stephan Heber is uiterst dankbaar voor het steunpakket van de overheid. ‘We worden genereus geholpen’, zegt hij. ‘Daardoor kunnen we onze solisten ook betalen voor de afgelaste concerten.’

Mandolinespeler Avi Avital, een Israëliër die in Berlijn woont, denkt ook aan andere artiesten en voelt zich bevoorrecht elke keer dat hij mag optreden. ‘Veel van mijn collega’s kunnen dat niet. In Europa mochten we tussen de twee lockdowns in de zomer weer spelen, maar in landen als de Verenigde Staten en Israël kregen mijn collega’s die kans niet eens. In deze situatie wil ik aan het publiek tweehonderd procent geven.’ Zijn tournee met Holland Baroque wordt nu vroegtijdig afgekapt, maar Avital kijkt ernaar uit opnamen te maken met het ensemble.

Muziek in lockdown

Hoe kom je als cultuurliefhebber de ‘gedeeltelijke lockdown’ door? Het dubbelconcert van Rembrandt Frerichs voor Soltani en Kalhor werd ook uitgevoerd op de digitale editie van de Cello Biënnale en is terug te zien op radio4.nl/cellobiennale. Liefhebbers van Bach kunnen altijd terecht op allofbach.nl, het project van de Nederlandse Bachvereniging. Op de website komen alle stukken van Bach te staan in beeld en geluid – werk in uitvoering. Ook op (betaalde) sites als medici.tv vind je honderden concerten.

Violist Judith Steenbrink, met haar tweelingzus Tineke oprichter van Holland Baroque, ziet haar optreden ook als een dikke ‘dank jullie wel’ jegens de theaters. ‘Waarom willen we vanavond letterlijk tot het laatste moment spelen? De zalen hebben van het begin af alles uit de kast gehaald om het concertbezoek zo veilig mogelijk te maken. Ze zijn steeds zo fantastisch en creatief geweest.’

Tijdens de laatste etappe van de rondleiding soleren Kalhor en Soltani met Amsterdam Sinfonietta in een wervelend programma met onder meer Mendelssohn, Duke Ellington en Rembrandt Frerichs, die een dubbelconcert schreef voor cello en kamancheh. Wat zingen die instrumenten mooi samen. En wat klinkt het strijkorkest heerlijk onstuimig tijdens een vuurdans van Colin Jacobsen. Als dit is waar Oost West ontmoet, dan wil je hier een lange vakantie houden.

Het is de tweede keer dat de concertzalen en theaters dicht moeten. Voelt de tweede sluiting anders? Programmeur Peter Tra: ‘We hielden er deze keer rekening mee, maar het is echt heel vervelend. De eerste keer waren we nog allemaal heel energiek. Hup! Samen de schouders eronder. Nu zakt er de moed een beetje weg. Maar goed: na een dag hebben we onszelf een beetje opgepept. We gaan zeker weer nieuwe dingen verzinnen.’

Lees verder

Nee, de mandoline is niet alleen dat instrument uit de folk en bluegrass: Vivaldi componeerde er al voor. Onze muziekredacteur ging op bezoek bij mandolinefenomeen Avi Avital, die een lesje mandoline gaf.

Is de concertzaal dicht? Hier vind je een overzicht van de beste websites met registraties van klassieke concerten.

Meer over