Ooit maakte het black metal, nu treedt Ulver op in de opera

Ooit was Ulver pionier van blackmetal. Maar Kristoffer Rygg en zijn band keerden zich af van de sinistere stroming. Nu maken ze poëtische muziek die wordt uitgevoerd in de opera van Oslo.

Voorman Kristoffer Rygg van Ulver tijdens een optreden op een festival in Hongarije, in augustus vorig jaar. Beeld EPA
Voorman Kristoffer Rygg van Ulver tijdens een optreden op een festival in Hongarije, in augustus vorig jaar.Beeld EPA

Komen we aanvliegen boven Oslo, waar een afspraak staat met de zanger en liedschrijver Kristoffer Rygg alias 'Garm', dan is het goed de muziek van diens band Ulver in het gehoor te hebben. Als de daling wordt ingezet boven het majestueuze Oslofjord, luisteren we naar de gotische poëzie van het lied Funebrae, de indringend declamerende stem van Garm: 'A string of music, hung from a willow, weeping, over the wood, and the bones.' We horen traag golvende synthesizers en een terughoudende piano, dreigende paukenroffels en een klagende theremin.

Een Spotify-playlist van het werk van Ulver is onderaan dit artikel te beluisteren.

We glijden door het wolkendek, laten de zon daarboven achter en naderen de somberte van het nog winterse Noorwegen, zien de pure boskracht beneden ons. De gedachten zijn verheven, de stemming is toch enigszins bedrukt. We zijn in een Ulver-state-of-mind.

Zeker: elke band die het langer dan een decennium volhoudt, maakt een ontwikkeling door. Maar die van Ulver is spectaculair te noemen. Ulver, Noors voor 'wolven', werd door Rygg gevormd in 1993 als Noorse blackmetalband, als pionier in dat sinistere genre van duivelse en inktzwarte muziek en voorloper van iets dat een bijna sektarische beweging zou worden. Blackmetalbands en volgers werden een Scandinavisch enigma. De beweging hulde zich in nevelen, bestond vooral ondergronds, tot het goed mis ging. Er werden al dan niet rituele moorden gepleegd, kerken in brand gestoken, de eenmansbandleider Varg Vikernes van het oprecht satanische Burzum verdween voor jaren in de gevangenis.

Intussen ging Ulver voort. De band stapte uit de black metal, wilde er zelfs niets meer mee te maken hebben, en ging door elektronica gestuurde muziek maken. Muziek met eenzelfde duistere kracht als die uit de black metal, maar zonder striemende gitaren en hersenloos beukende drums. Poëtische muziek die drijft in een warm bad van ambient en omgevingsgeluid, en die tegenwoordig als muziektheater wordt uitgevoerd in de nationale opera van Oslo.

Beest
We treffen het brein van deze band op de afgesproken plek, in een oude Mercedes. 'Fijn dat je er bent', zegt Rygg door het portierraam. Gespeelde eenzaamheid: 'Eindelijk komt iemand me opzoeken.'

De muziek van Ulver mag dan van brute black metal zijn geëvolueerd naar hoogstaand avant-gardistisch muziektheater, Kristoffer Rygg (Oslo, 1976) oogt nog als een beest van een metalhead, type motorbendelid. De baard in een venijnige punt gevlochten, wollen muts diep over de wenkbrauwen, de armen geheel volgetatoeerd. Meest in het oog springende tekst op de linker onderarm: WE ARE BEING LIED TO. Een lichte vorm van paranoia? 'Wantrouwen', zegt Rygg. Wantrouwen tegen de wereld en tegen welke identiteit dan ook die ons dit bizarre aardse bestaan heeft geschonken. 'We doen wel alsof het niet belangrijk is, maar het is toch eigenlijk onmogelijk te leven met de gedachte dat het allemaal voor niets is, dat we rechtstreeks op de dood afrennen?', geeft de zanger maar een voorzetje voor een nogal somber betoog.

Over die verscheurende menselijke conditie schreef Rygg een pijnlijk mooi liedje, Let The Children Go, dat verscheen op het album Shadows Of The Sun (2007), waarin hij het moment bezingt waarop ouders hun kinderen moeten uitleggen dat het leven eindig is.

'We hold each other,

In the dead of night,

And the end

Begins.

When innocence dies

In their eyes

Asking us why

Must they die.

And live

And love

And life

Goes on.

After the sun sets

The time to sleep

Without dreams

We have nothing.'

Lees de rest van het interview met Rygg in de Volkskrant van vandaag.

Meer over