Review

Onheilspellende novelle brengt lezer in verwarring

Het schijnt geregeld voor te komen dat een vakantie, waar reikhalzend naar is uitgekeken, teleurstellend verloopt. Bevrijd van de dagelijkse beslommeringen komen onderdrukte spanningen tot ontlading, worden scheuren in de relatie zichtbaar, genegeerde ziekteverschijnselen openbaren zich. Of de gekozen vakantiebestemming valt zwaar tegen.

Omslag Daniel Kehlmann, Je had moeten gaan. Beeld
Omslag Daniel Kehlmann, Je had moeten gaan.Beeld

Je had moeten gaan van de Duitse schrijver Daniel Kehlmann ontspoort een vakantie in extreme mate. Een echtpaar (hij scenarioschrijver, zij actrice) met een 4-jarig dochtertje heeft een hoog in de bergen gelegen vakantiehuis betrokken. De relatie tussen man en vrouw verloopt niet harmonieus, maar dit lijkt niet het grootste probleem. Het kleine gezin krijgt al spoedig het gevoel dat er met het huis iets niet in de haak is. Een modern bouwsel, maar met een archaïsch verschijnsel: het spookt er.

Kehlmann heeft zijn verhaal de vorm gegeven van een dagboek, dat wordt geschreven door de scenarist. Hij noteert alles; invallen en dialoogfragmenten voor een filmscenario dat dringend moet worden ingeleverd, telefoongesprekken met zijn producent, ruzietjes met zijn vrouw, zijn angstige dromen. Die dromen gaan zich vermengen met de werkelijkheid. En om het allemaal nog onheilspellender te maken: zijn spiegelbeeld is opeens weg, ingelijste foto's verdwijnen en duiken weer op, onverklaarbare geluiden en een vreemde gedaante in de kinderkamer die bij nader inzien de schrijver zelf blijkt te zijn, ofschoon hij zich in de woonkamer bevindt. Zelfs de wetten van de geometrie gelden niet meer.

En ook daar blijft het niet bij.

Kehlmann, die wereldberoemd werd met zijn roman Het meten van de wereld, heeft een spannend en beklemmend verhaal geschreven, maar in Je had moeten gaan wordt wel erg veel van de lezer gevraagd. Als tot slot ook nog de persoonlijkheid van de scenarioschrijver verandert, hij gaat denken uit twee wezens te bestaan en plots deze angstaanjagende plek niet meer wil verlaten, blijft de lezer verbijsterd en verward achter. Maar misschien is dat wel Kehlmanns bedoeling.

Daniel Kehlmann, Je had moeten gaan (***). Fictie. Uit het Duits vertaald door Josephine Rijnaarts. Querido; 96 pagina's; euro 16,99.

Meer over