100 jaar de Volkskrant6 oktober 1973

Omwille van het evenwicht citeerde de krant ook het Egyptische leger tijdens de Yom Kippoer-oorlog

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Zeker: bij het uitbreken van de Yom Kippoer-oorlog, op 6 oktober 1973, stond Nederland achter Israël – net als tijdens de Zesdaagse Oorlog, zes jaar eerder. De Volkskrant liet bij het bepalen van haar standpunt meewegen dat ditmaal ‘de tegenpartij de vijandelijkheden heeft geopend’. Het hoofdbestuur van de VVD sprak per telegram zonder aarzeling zijn ‘diep gevoel van medeleven en sympathie uit voor het Israëlische volk en zijn minister-president, mevrouw Golda Meïr’. Maar, meer dan in 1967, gingen de steunbetuigingen met allerlei voorbehouden gepaard.

Zo zei Willem Aantjes, de fractievoorzitter van de ARP in de Tweede Kamer: ‘Natuurlijk voelen wij een betrokkenheid met het volk van Israël. In onze kring wordt immers gesproken over de God van Israël. Maar de tragiek is dat men er niet in geslaagd is een rechtvaardige oplossing te vinden voor de Palestijnen. Die moet er komen om de belangen van de ene partij niet ondergeschikt te houden aan die van de andere partij.’ Hiermee stelde hij een dimensie van het Israëlisch-Arabische conflict aan de orde dat in 1967 vrijwel onbesproken was gebleven. De televisierecensent van de Volkskrant betuigde zijn instemming met ‘een opvallend gedetacheerd commentaar’ van mr. G.B.J. Hiltermann, die tijdens een extra uitzending van AVRO’s Televizier had betoogd ‘dat enige Arabische terreinwinst op zichzelf politiek-psychologisch een enigszins gunstig effect kon hebben’.

De Volkskrant zelf spande zich bij haar berichtgeving over de oorlog merkbaar in voor een zekere meerstemmigheid. Dit betekende dat het voorzichtige optimisme waarvan Israël blijk gaf toen het de vijandelijke opmars tot staan had gebracht werd geflankeerd door Egyptische en Syrische legercommuniqués – waarin in elk voorbehoud ontbrak. Zo meldde Egypte de vernietiging van 102 Israëlische tanks en 97 Israëlische vliegtuigen. Een door de Volkskrant geciteerde soldaat voegde daaraan toe: ‘We hadden zoveel over de machtige Israëlische soldaten gehoord, maar wat wij de afgelopen dagen hebben gezien, waren geen soldaten maar vluchtende muizen.’ De krant leek geen onderscheid te willen maken tussen Israëlische en overige bronnen. ‘Evenals in de Arabische landen, is het grote publiek in Israël voor een verslag van de oorlogsontwikkelingen van de staatsradio afhankelijk.’

Niettemin ging de Volkskrant er al in een vroeg stadium van de oorlog van uit dat Israël ‘een vierde militaire overwinning zal behalen’. Of dat louter goed nieuws was, viel echter nog te bezien. ‘Alleen een politieke regeling kan Israël de nagestreefde veiligheid verschaffen waarop het land recht heeft. Niet het permanent negeren van Arabische frustraties, waaruit alleen maar nieuwe offensieven kunnen voorkomen.’

Van die frustraties zou de hele wereld de gevolgen ondervinden, voorvoelde de Volkskrant. ‘Feisal (de koning van Saoedi-Arabië, red.) wil van een dreigende energiecrisis in de Verenigde Staten en West-Europa gebruik maken om op deze machtsblokken druk uit te laten oefenen op Israël, teneinde Jeruzalem te bewegen tot een meer tegemoetkomende houding tegenover de Arabische eisen.’ Tijdens onderhandelingen tussen westerse olieconcerns en Arabische olieleveranciers in Wenen, zou het oliewapen inderdaad worden ingezet. Met de eerste van een lange reeks energiecrises als gevolg.

In een wekelijkse serie kijken we terug op hoe de Volkskrant de afgelopen 100 jaar verslag deed van historische gebeurtenissen. Reageren? 100jaar@volkskrant.nl

Meer over