Obscure piekmomenten in België

Een gewone Belg, dat wil zeggen eentje zonder seksverslaving en problemen in de relationele sfeer, die bestaat niet, als we afgaan op het beeld dat Kristien Hemmerechts van haar landgenoten schetst....

Daniëlle Serdijn

Op 20 oktober 1996 zat Marc Dutroux achter de tralies in afwachting van de precieze aanklacht. Voor vier slachtoffers was het te laat. Onderzoeksrechter Jean-Marc Connerotte was na het beruchte spaghetti-arrest van de zaak afgehaald. En dat terwijl deze Connerotte toch een groot netwerk van pedofielen en andere perverselingen op het spoor leek te zijn. Er werd zo geklungeld door politie en justitie dat het volk een doofpot vermoedde.

Hierop trokken driehonderdduizend bezorgde burgers naar Brussel om te protesteren in een lange mars. Iedereen droeg iets wits, ten teken van zijn of haar onschuld.

Maar zijn we wel onschuldig? Of is zo’n witte mars een simpele manier om je moreel de betere te voelen. En raken mensen in hun verlangen naar liefde en aandacht niet allemaal min of meer geperverteerd?

Kristien Hemmerechts stelt de kwestie aan de orde in haar roman In het land van Dutroux, die zich afspeelt in de dagen rond die eerste Witte Mars. In een meervoudig perspectief toont de schrijfster een aantal gewone Belgen in hun dagelijks leven. Zíj zouden de mensen kunnen zijn die straks meelopen in de protestmars.

De roman opent met de geschiedenis van Rie van Beveren, dochter van een benzinepomphouder te Ockerghem. Met haar zuster Roos, die in Canada woont, telefoneert Rie bijna dagelijks. De twee spreken dan over de tijd dat ze nog thuis woonden, en vader hen ’s nachts opzocht. De bezoekjes van vader hebben de twee zo vergaand verziekt dat ze tot op de dag van vandaag verslaafd zijn aan ongewenste seks. USA, heet het,Unconsented Sex Addiction.

Rie laat het lekker gebeuren, als de kans zich voordoet. Maar haar zuster strijdt er tegen en heeft zelfs een studiedag over het onderwerp bijgewoond.

Rie duikt dieper het verleden in en herinnert zich een abortus en een miskraam. Uit opmerkingen van vader valt te destilleren dat moeder een wat vage, wellicht onzedige betrekking had. Vader zelf verwekte eerder een kind bij een ander, die hij liet zitten wegens haar te kleine borsten. Vader valt op groot. Dat moeder uiteindelijk overlijdt aan borstkanker is een banale speling van het lot.

In een volgend hoofdstuk doet het buitenechtelijke kind haar verhaal. Aline is haar naam. Aline is gehuwd, heeft twee kinderen en runt met haar echtgenoot een familiepension. Haar kok is een Spaanse schone, die er ogenblikkelijk met Alines echtgenoot vandoor gaat en ook nog zwanger van hem is. De baby komt levenloos ter wereld. Kort daarop is de Spaanse weer in verwachting, maar het kind dat dan geboren wordt is door de moeder niet gewenst. In het pension logeert een zekere Paul.

En ook hij doet verslag.

Maar wie het werk van Hemmerechts een beetje kent, weet ongeveer wat er zal gaan gebeuren. De eerste twee hoofdstukken uit In het land van Dutroux geven wat dat betreft ook een aardige indruk. Want waar gaat om: ‘onversneden seks’ en, daaruit voortvloeiend, obscure piekmomenten in de relationele sfeer. Tot op de laatste bladzijden van het boek, waarin veel wordt uitgelegd in matte dialogen, zal dat de boventoon voeren. Dát is waar men in het land van Dutroux door geboeid is. Een gewone Belg, eentje zonder gecombineerde ervaringen met abortus, incest, doodgeboren kinderen, prostitutie, seksverslaving, pedofilie et cetera, zo één bestaat er niet in Hemmerechts’ voorstelling. Ze zijn er beslist. Alleen schrijft ze er niet over.

Nooit eigenlijk. In het land van Dutroux is daarom eerder een afspiegeling van het land van Hemmerechts dan dat van het monster van Marcinelle.

Nog niet bij benadering duiden de geschetste levens in deze roman de gebeurtenissen van ruim een decennium geleden. Wat de titel op de kaft van dit boek doet is dan ook een raadsel. Begeleidende tekst op de flap – meestal bedoeld om de lezer richting te geven – maakt het zo mogelijk nog onduidelijker: ‘In het land van Dutroux toont op aangrijpende wijze dat niemand alleen kan leven. We hebben allen liefde en vriendschap nodig’. Asjemenou.

Voor zo’n vrijblijvende bewering heb je Dutroux niet nodig. Laat staan zijn land. Dutroux is de sneue schaamlap voor Hemmerechts’ bekende riedel.

Daniëlle Serdijn

Meer over