Nuchtere kindmessias

In zijn laatste roman, Our Lady of the Forest (Onze Lieve Vrouwe van het Woud), schrijft David Guterson over de 16-jarige Anne Holmes, die in het regenwoud van het Olympisch Schiereiland in de Amerikaanse staat Washington een Mariaverschijning krijgt....

De gevolgen laten zich raden: het nieuws verspreidt zich snel, de media duiken erop en binnen de kortste keren trekken nieuwsgierigen en gelovigen van uiteenlopende pluimage naar de Pacific Northwest om de boodschapster van Maria met eigen ogen te aanschouwen.

Iets vergelijkbaars gebeurt in TheHighest Tide (Hoogtij) van debutant Jim Lynch. Zijn boek speelt op hetzelfde schiereiland, dat is vernoemd naar de stad Olympia, waar Lynch woont.

Hoofdpersoon Miles O’Malley is iets jonger, bijna 14, maar net als Anne Holmes een buitenbeentje. Hij is een stuk korter dan zijn leeftijdgenoten en wordt om die reden dikwijls voor een 10-jarige versleten. Zijn hormonen draaien overuren (hij is helemaal in de ban van zijn vijf jaar oudere buurmeisje Angie), maar Miles is anders dan de jongens in zijn omgeving niet geïnteresseerd in pornoblaadjes en de borsten van medescholieren. Zijn hartstocht gaat uit naar de zee.

Miles weet alles van de Puget Sound, de binnenzee van de Stille Oceaan, waaraan hij woont, en is een groot bewonderaar van de maritiem biologe Rachel Carson (1907-1964), die een aantal baanbrekende boeken publiceerde. De snel lezende, aan slapeloosheid lijdende 13-jarige jongen heeft ze stuk voor stuk verslonden.

Op een van zijn stiekeme nachtelijke omzwervingen langs het strand ontdekt hij tot zijn verbijstering een reuzeninktvis die nog lijkt te leven. Het dier blijkt later 11.30 meter lang, weegt 419 kilo en heeft een oog ter grootte van een mensenhoofd. Miles belt de bevriende professor Kramer uit bed, die het unieke karakter van de vondst bevestigt. Inktvissen van deze omvang leven niet in de wateren van de Puget Sound maar in de diepzee, en zijn nog nooit door iemand in levenden lijve aanschouwd.

In het kielzog van de professor maken andere nieuwsgierigen hun opwachting, onder wie journalisten en cameraploegen van lokale televisiestations. Ze vinden het kleine mannetje dat de vondst heeft gedaan, wel interessant. Als een van hen Miles vraagt hoe de inktvis volgens hem in zulk ondiep water terecht is gekomen, antwoordt hij: ‘Misschien probeert de natuur ons iets duidelijk te maken’, overtuigd dat hij daarmee een standaardopmerking heeft gemaakt ‘van het soort dat je op tv hoort als pseudo-diepzinnige gasten idiote vragen beantwoorden’.

De buitenwereld ziet dat anders. Die vindt dat dat vroegrijpe, veel te korte jochie iets van een ziener heeft. Nadat Miles opnieuw een journalist te woord heeft gestaan, treft hij een verhaal in de krant met de kop ‘Het strand spreekt tot Miles O’Malley’. Nonsens, verdraaiing van zijn woorden, vindt Miles, maar niet lang daarna doet hij nieuwe vondsten. Een dweilvis bijvoorbeeld – een diepzeewezen dat doorgaans alleen wordt aangetroffen in de maag van potvissen – en nog meer: lintvissen, klompvissen, een Japans straatnaambord.

Voor sommigen is er geen twijfel meer mogelijk. De Eleusinische School, een ‘New Age-studiegemeeschap’, weet zeker dat de natuur zich via Miles tot de wereld richt. Als USA Today op de voorpagina een berichtje plaatst met de kop ‘Kindmessias?’, zijn de godsdienstwaanzinnigen en spontane genezingen niet ver meer.

Lynch weet de reeks ridicule gebeurtenissen geloofwaardig te maken door zowel Miles als de ‘gelovigen’ overtuigend te karakteriseren.

Miles blijft – zijn vroegrijpe intelligentie ten spijt – een 13-jarige die nuchter blijft onder alle poeha en zich meer zorgen maakt over Angie (die manisch-depressief blijkt te zijn), de aftakeling van zijn oude, aan Parkinson lijdende vertrouwelinge en zelfbenoemde helderziende Florence, en het eroderende huwelijk van zijn ouders.

The Highest Tide/Hoogtij is een Bildungsroman over een aanstekelijk personage dat qua karakter aanschurkt tegen recente jonge romanhelden als Christopher Boone (The Curious Incident of the Dog in the Night-Time), Vernon Little (Vernon God Little) en Oskar Schell (Extremely Loud and Incredibly Close). Vroegwijs, aandoenlijk, grappig ondanks zichzelf en soms een tikje te aardig.

Jim Lynch: Hoogtij. Vertaald uit het Engels door Peter Abelsen. Contact; 271 pagina's, ¿ 17,90. ISBN 90 254 2705 7.

Meer over