omslag

Nu eens geen jazzheld, maar bladmuziek op het omslag van Jonge man met trompet

Ontwerp ‘Gunter’, 1946. Beeld The World Publishing Company
Ontwerp ‘Gunter’, 1946.Beeld The World Publishing Company

Jazzroman met en zonder trompetheld.

‘Alleen al bij zijn naam ga je rechtovereind staan – en je oren ook’, zei Louis Armstrong, aartsvader aller jazztrompettisten, over hem. Kornettist Leon Bismark ‘Bix’ Beiderbecke (1901-1931) was een van de eerste grote jazzsolisten, met een treurig leven – hij dronk zich dood voor zijn 30ste – dat bijdroeg aan zijn faam als gedoemd genie.

De Nederlandse schrijver en jazztrombonist F.B. Hotz eerde Beiderbecke in 1980 in zijn bundel Proefspel: ‘Ze erkenden maar één smaak of voorkeur: de hunne, en ze hoonden andere speelwijzen dan die van Bix Beiderbecke, hun grote voorbeeld.’

Eerste druk, 1938. Beeld Houghton Mifflin
Eerste druk, 1938.Beeld Houghton Mifflin

Maar eerst was er Dorothy Baker, die haar debuut Young Man With a Horn in 1938 baseerde op Beiderbeckes muziek. De roman werd in 1950 verfilmd met Kirk Douglas als de getroebleerde trompettist Rick Martin. Regisseur Michael Curtiz had toen al Casablanca op zijn naam, maar zijn jazzfilm haalde het niet bij die klassieker; de door Harry James voor Douglas ingespeelde trompetpartijen (niet in Beiderbeckes stijl) zijn nog het beste deel van het melodrama.

Filmaffiche, 1950. Beeld Warner Bros
Filmaffiche, 1950.Beeld Warner Bros

De Amerikaanse pocketedities van de jaren veertig en vijftig leverden wel mooie covers op. De illustratoren Robert Jonas en Stanley Zuckerberg en de onbekende ‘Gunter’ varieerden op hetzelfde thema: een trompettist met een heroïsch hemelwaarts gericht instrument, op zoek naar de ‘note that nobody ever heard before’ – die ene, alles overtreffende noot die Rick nooit zou vinden.

Ontwerp Robert Jonas, 1945. Beeld Penguin USA
Ontwerp Robert Jonas, 1945.Beeld Penguin USA
Ontwerp Stanley Zuckerberg, 1953. Beeld Signet
Ontwerp Stanley Zuckerberg, 1953.Beeld Signet

De Franse schrijver en jazztrompettist Boris Vian leverde in 1951 de eerste vertaling van Bakers roman, Jeune homme à la trompette. En nu is er dan een Nederlandse versie, Jonge man met trompet, vertaald door Harm Damsma en Niek Miedema. Hier geen trompetheld op het omslag, maar bladmuziek van hits (Dead Man Blues, Wang Wang Blues) uit de Beiderbecke-era.

Foto Meta Gemert, ontwerp Hubi de Gast Beeld Van Maaskant Haun
Foto Meta Gemert, ontwerp Hubi de GastBeeld Van Maaskant Haun

In hun nawoord licht het vertaalduo toe waarom ze bepaalde, nu als racistisch te boek staande woorden ongemoeid lieten: ‘Het boek draagt de kenmerken van die tijd, die in een vertaling niet verdoezeld mogen worden.’

Dorothy Baker: Jonge man met trompet

Omslagfoto Meta Gemert, ontwerp Hubi de Gast. Van Maaskant Haun; € 19,50.

Meer over