FilmrecensieTenet

Nolans nieuwe film Tenet moet je niet begrijpen, maar vóélen ★★★★☆

Nu moet maar blijken of het kan: een bonafide bioscoophit scoren als er een pandemie heerst. Tijdgoochelaar Nolan leverde in elk geval de juiste film op het juiste moment voor verbluffend entertainment.

John David Washington is een adequaat acteur en een charmante verschijning.

En dan vuren de kogels omgekeerd uit een brok steen, terug in de loop van het eerder toch heus lege pistool dat de – nu verbijsterde – geheim agent oppakte. Hoe kan dit?

‘Probeer het niet te begrijpen’, instrueert een in witte laboratoriumjas gestoken variatie op Bond’s Q, die het kersverse lid van het mysterieuze Tenet-genootschap bijpraat over de schijnbare omkering van oorzaak en gevolg. ‘Vóel het.’ 

Het klinkt als een opdracht aan de kijker van Tenet, de langverwachte en met torenhoge economische verwachtingen beladen nieuwe speelfilm van Christopher Nolan, die zich namens Hollywood meldt als (hopelijke) redder van ’s werelds halfvolle bioscopen; zijn blockbuster is de eerste in pandemietijd.

Trofeejacht

De premisse, kort samengevat: het voortbestaan van de mensheid wordt bedreigd, wat iets te maken heeft met voorwerpen en/of personen die kortstondig tégen de tijd in kunnen bewegen. En alles hangt af van die ene (naamloze) Amerikaanse agent, hoofdrolspeler John David Washington. En mogelijk ook van een moorddadige macho-oligarch (heerlijk vertolkt door Kenneth Branagh – Shakespeariaans geschoolde Britten die Russen spelen, altijd een genot) die pendelt tussen Londen en zijn zwaarbeveiligde trofeejacht met droeve trofeevrouw (Elizabeth Debicki). 

Maar voor iemand die stelt dat men de logica onder al die zinsbegoochelende actiescènes in Tenet (een autoachtervolging die zich zowel vooruit als achteruit – in omkering – afspeelt) niet per se hoeft te doorgronden, weeft Nolan een behoorlijke berg aan informatie door zijn 150 minuten durende sciencefictionthriller. Inversie (‘het is geen tijdreizen, het is inversie’), entropie, temporele tangbeweging – de regisseur en scenarist strooit met begrippen die zonder graad in de experimentele thermodynamica tamelijk abstract blijven. 

Het houdt hier en daar wat op, die verklarende dialoog, maar door de actiescènes en plotverwikkelingen almaar verder uit te bouwen in verschillende tijdstromen (want: inversie), levert Tenet wel verbluffend entertainment. Net als in het in genre en stijl verwante Inception (2010), waarin Nolan de kijker liet afdalen in driedubbele dromen, ben je ook hier nooit zomaar zeker van wat je ziet – een aangename sensatie.

Tijdhusselaar

Nolan was altijd al een tijdhusselaar, van Memento, Interstellar en Dunkirk tot zijn debuutnoir Following uit 1998 (op het filmfestival van Rotterdam bekroond). Gewoon lineair vertellen vindt hij maar saai: cinema biedt tenslotte alle mogelijkheden om ons te laten zien wat (nog) níét kan. Ook in zijn derde samenwerking met Nolan tovert de Nederlandse director of photography Hoyte van Hoytema met de camera.

Van Nolans oeuvre begeeft Tenet zich het dichtst bij James Bond. Ook hier doet de geheim agent de ene na de andere exotische locatie aan, van de Italiaanse rotskust tot de Siberische toendra of een Noorse kunstopslagplaats van de superrijken. En dienen snelle auto’s, helikopters, speedboten en catamarans voor het vervoer.

Causaal raadsel

Hoofdrolspeler Washington voldoet: een adequaat acteur en een charmante verschijning, wel net wat minder magnetisch dan zijn vader Denzel. Tenet biedt veel ruimte aan de overige personages, onder wie Robert Pattinson, die de nodige flair toevoegt in zijn rol als nooit helemaal te peilen collega-agent . Echt diep in de karakters van de personages tast de film niet. Waarom Washingtons agent (aangeduid als ‘de protagonist’) zo begaan is met het ongelukkige liefje van de Rus en waarom hij die vrouw en haar kind op sommige momenten belangrijker acht dan het voorbestaan van de mensheid, blijft ook een causaal raadsel. 

Humor, vaak slechts mondjesmaat aanwezig bij Nolan, sijpelt hier vaker door. Enigszins latente grapjes, die de (on)mogelijkheid om deze filmwerkelijkheid te bevatten becommentariëren. ‘Nog domme vragen?’, bast een Tenet-teamleider, na een waarlijk onbegrijpelijke instructie voorafgaand aan een simultane, doch in twee tijden vertrapte poging een dreigend kwaad te verijdelen.

Het is afwachten nu, of het mogelijk blijkt een bonafide bioscoophit te scoren in coronatijd. Aan Tenet ligt het niet. Nolan – immer de tijdgoochelaar – leverde de juiste film op het juiste moment.  

Tenet

★★★★☆

Science fiction

Regie Christopher Nolan.

Met John David Washington, Robert Pattinson, Elizabeth Debicki, Dimple Kapadia, Michael Caine, Kenneth Branagh.

150 min. In 137 zalen. Vanaf woensdag 26 augustus te zien in de Nederlandse bioscoop. 

Meer over Tenet

Christopher Nolan legt in een interview uit hoe hij zijn spel met tijd en ruimte verenigt met het genre van de spionagethriller: ‘De gedachte dat objecten terug in de tijd kunnen reizen speelde al decennia door mijn hoofd’

John David Washington zou absoluut niet in de voetsporen van vader Denzel treden. Nu heeft hij de hoofdrol in TenetWaarom ging hij toch acteren?

Tenet, de eerste Hollywood-blockbuster die uitkomt tijdens de pandemie, moet niet alleen de wereld, maar vooral de bioscopen redden. 

De Nederlandse cinematograaf van TenetHoyte van Hoytema, over zijn werk met Christopher Nolan, het beste filmdoek en zijn huidige thuis, L.A.

Meer over