Nog één etappe scheidt Che van zijn laatste rustplaats

De afscheidstournee van Ernesto Che Guevara is bijna ten einde. Een week lang hebben vele honderdduizenden Cubanen de 'heroïsche guerrillastrijder' hun laatste eer kunnen bewijzen....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Nog één korte etappe scheidt Che's botten van hun laatste rustplaats: van de José Marti-bibliotheek aan het centrale plein van Santa Clara naar het speciale Che-mausoleum even buiten de stad. Morgenmiddag wordt Che daar na een kort maar krachtig leven vol omzwervingen door Latijns Amerika, Afrika, Oost-Europa en Azië begraven.

Dinsdag werden de stoffelijke overschotten van Ernesto Guevara en zes van zijn medestrijders, die dertig jaar geleden ook in Bolivia sneuvelden, overgebracht van het Plein van de Revolutie in Havana naar Santa Clara.

De route van de rouwstoet was dezelfde als die van de triomftocht van Che op 1 januari 1959, maar dan in omgekeerde volgorde. Eind 1958 had Guevara het laatste Batista-bastion Santa Clara veroverd en kon zijn Achtste Colonne zonder verdere tegenstand oprukken naar Havana.

De stoet - zeven groen geverfde Russische jeeps met aanhanger - deed er de hele dag over om de 275 kilometer van Che's laatste triomftocht af te leggen. In Havana deden honderdduizenden Cubanen de zeven kistjes 's morgens uitgeleide.

Scholieren en arbeiders hadden vrij gekregen om plaats te nemen langs de kant van de weg. De Comités voor de Verdediging van de Revolutie hadden iedereen opgeroepen het afscheid van Che zo massaal mogelijk te maken.

De staatstelevisie had de avond tevoren aangegeven welke inwoners van welke wijken waar langs het parcours moesten gaan staan. Volgens diplomaten was een dergelijke strak geregisseerde operatie in Havana niet meer voorgekomen sinds de jaren zeventig en tachtig, toen hoogwaardigheidsbekleders uit het Oostblok nog met alle egards werden ontvangen.

Onderweg waren hele dorpen uitgelopen om in de tropische hitte de rouwstoet de laatste eer te bewijzen. De plaatselijke vertegenwoordigers van de communistische partij hadden bussen beschikbaar gesteld om duizenden Cubanen naar afgelegen plaatsen langs de weg tussen Havana en Santa Clara te vervoeren.

Bruggen en muren waren versierd met Cubaanse vlaggen en portretten van Che Guevara. Overal klonk Carlos Puebla's lofzang op Che uit de luidsprekers op straat. De Cubaanse radio zendt al een week aanhoudend revolutionaire muziek uit.

De inwoners van Santa Clara waren tot het laatste moment druk bezig met het schoonschrobben van de straten waarlangs de rouwstoet dinsdagavond passeerde. Op de laatste honderden meters reed de stoet over bloemen die studenten op de weg wierpen.

In Havana hebben meer dan 200 duizend Cubanen, onder wie Fidel Castro en de rest van het Politburo, afscheid genomen van Che. Van zaterdagmorgen tot maandagavond stonden lange rijen wachtenden op het Plein van de Revolutie om langs de kistjes te schuifelen.

De staatstelevisie zette een Cubaan speciaal in het zonnetje: hij was dertig keer in de rij gaan staan om dertig keer afscheid te nemen. 'Voor elk jaar sinds zijn dood één keer', verklaarde hij vol trots.

Tot vlak voor de begrafenis van morgen kunnen de inwoners van Santa Clara afscheid nemen van de held die hen van dictator Batista verloste. Che's restanten, die in juli in Bolivia werden opgegraven, liggen opgebaard in de monumentale José Marti-bibliotheek aan het centrale plein van Santa Clara. Vandaar is het een kilometer of twee rijden naar het Che-monument dat de laatste maanden een grote opknapbeurt heeft ondergaan.

De begrafenisplechtigheid zal hoogstwaarschijnlijk worden geleid door Fidel Castro, met aan zijn zijde de partij- en legertop en familieleden van Che en de zes medestrijders. Op de eretribune zijn plaatsen gereserveerd voor de weduwe, drie broers, de zus en de kinderen van Ernesto Guevara.

Camilo Guevara, de zoon van de heröische guerrillastrijder, is ervan overtuigd dat zijn vader ook na zijn officiële begrafenis voor altijd zal voortleven. 'De grootste eer die we Che kunnen bewijzen, is zijn denkbeelden overnemen.'

'Omdat er nog zoveel onrecht in de wereld is', raadde de staatsradio de Cubanen gisteren aan, 'moeten we net doen of hij niet dood is en gewoon in de onvoltooid tegenwoordige tijd over Che en zijn compañeros blijven spreken.'

Meer over