Nobele Odysseus, of een schurk?

Charisma is afgeleid van het Oudgriekse charis: alles wat iemands vreugde of begeerte opwekt. Een ‘verheven’ begrip, dat is gedevalueerd tot een modewoord, schrijft Imme Dros in Charisma – Odysseus, van held tot schurk....

Was het vroeger beter? Charisma stond ooit voor de genade Gods die de zondige mensheid moest behoeden voor het eeuwige branden in de hel. In onze tijd is het een etiket geworden dat geheel naar eigen inzicht kan worden opgeplakt: ook een skileraar kan charismatisch zijn.

Dros blijft charisma zien als een geschenk van de goden, ouderwetse (Zeus, Hera, Athena) en moderne goden (Literatuur, Macht, Roem). En zo slaat zij in het geschenkboekje voor de Week van de Klassieken nogal geforceerd een bruggetje naar Homeros (800 v. Chr.) en diens Odysseia, die Dros vertaalde.

Homeros maakte Odysseus tot een oorlogsheld, die na de val van Troje terugkeert naar Ithaka. In de literatuur van na die tijd kantelt het beeld, al dan niet door eigenzinnige vertalingen. Zo verandert Odysseus van een nobel mens in een schurk. Sofokles (450 v. Chr.) ziet hem zo, net als Vergilius, Dante en Vondel (1625). Het verval van het begrip charisma, schrijft de uitgever op de achterflap, loopt daaraan parallel. Tja. En?

Meer over