Film

No hay camino blikt terug op Heddy Honigmanns ontzagwekkende oeuvre ★★★★☆

De documentairemaker is ongeneeslijk ziek, maar haar intuïtie en aandacht zijn nog altijd springlevend.

No hay camino Beeld
No hay camino

‘Ik zei dat deze film een geschenk voor mezelf zou zijn. Dat begint hij nu te worden.’ Aan het woord is Heddy Honigmann, maker én hoofdpersonage van No hay camino. In het restaurant van een hotel in Lima, haar geboortestad, heeft de gelauwerde documentairemaker (69) enkele dierbare bekenden om zich heen verzameld. Alicia Morales bijvoorbeeld, die haar films naar Peru haalde, en Gustavo Sánchez, producent van zowel Honigmanns debuutdocumentaire Metaal en melancholie (1994) als El olvido (2008): de twee films die ze eerder in Lima opnam.

De sinds 1978 in Nederland gevestigde Honigmann (O amor natural, Buddy, 100Up) is ongeneeslijk ziek. Ondanks haar broze toestand reist ze terug naar Lima, al heeft ze geen idee wat ze daar wil bereiken. In ieder geval zal ze haar intuïtie volgen, zoals de titel van de documentaire (‘Er is geen pad’) suggereert.

Soms in een rolstoel en soms lopend trekt Honigmann door de stad. Geliefde Henk Timmermans figureert geregeld op de achtergrond, als kauwgom kauwende stille kracht. Ook auteur Kristien Hemmerechts, met wie Honigmann No hay camino schreef, begeleidt haar op haar weg. Gaandeweg ontvouwt de film zich als licht weemoedige memoires én als vloeiende terugblik op Honigmanns ontzagwekkende oeuvre, en dat alles dankzij haar nog altijd springlevende intuïtie en aandacht.

Zoals Honigmann haar naasten aan de eettafel uitnodigt, zo omarmt No hay camino haar eerdere films. Hier een fraai tragikomisch fragment uit Metaal en melancholie, rond een taxichauffeur en zijn volkomen versleten auto. Daar de (vijf keer opnieuw gedraaide) opname uit Goede man, lieve zoon (2002) waarin een man over een kerkhof in Sarajevo loopt en alle daar begraven vrienden en familielieden opnoemt.

Ook No hay camino kent vele Honigmanneske momenten, met de documentaireveteraan zelf in de hoofdrol. Onbetaalbaar is de schok van ontroering op haar gezicht, wanneer ze tijdens een taxirit het huis uit haar kinderjaren ontdekt. Vervolgens is het, ondanks haar smeekbeden aan de argwanende dame die opendoet, afwachten of Honigmann naar binnen mag.

Intussen spookt haar in 1994 overleden vader Victor, een Holocaustoverlevende die in Peru een gevierd striptekenaar werd, als een fantoom door de film. Waarom was hun band zo verstikkend? Die vraag blijft opspelen, ook wanneer Honigmann weer terug in Nederland is en bezoek krijgt van Johanna ter Steege, die de hoofdrol speelde in haar speelfilm Tot ziens (1995). Was ze zelf ook zo’n overbezorgde ouder, wil ze horen van zoon Stefan, die achter een van de camera’s staat.

Zodoende vindt het aangrijpende No hay camino zijn vorm: rond en compleet, zonder vooropgezet plan en zonder het einde van het pad te willen zijn.

No hay camino

Documentaire

★★★★☆

Regie Heddy Honigmann

93 min., in 25 zalen en op Picl.

Meer over