Nieuws laat zich niet dwingen

Vervelend. In de eerste column van dit nieuwe jaar moet ik al een van mijn goede voornemens breken...

Ik had me bedacht dat ik in 2010 geen aandacht meer zou besteden aan Laura, het meisje dat alleen rond de wereld wil zeilen.

Maar nieuws laat zich niet dwingen door voornemens en na alles wat in december rond de tiener speelde, zijn het vragen van lezers en geluiden op de redactie die me nopen toch over Laura te schrijven.

Dat doe ik in het volle besef dat ik daarmee publiciteit geef aan een onderwerp dat in mijn ogen beter buiten de media had kunnen blijven, maar zoals gezegd, nieuws heeft zijn eigen dynamiek.

Want helaas is Laura sinds deze zomer wereldnieuws. Haar vermissing in december werd gemeld op CNN en ook de televisiebeelden van de thuiskomst gingen de wereld rond.

Natuurlijk had de krant dit allemaal kunnen weghouden uit de kolommen, maar dat heeft iets potsierlijks. Je verzwijgt dan de werkelijkheid.

Ja, natuurlijk had de krant de brief van de grootouders van vaders kant uit de kolommen kunnen houden. Die brief zou dan elders zijn aangeboden. Daarna had de krant er vervolgens alsnog over moeten schrijven, omdat andere media het ook doen en het zo alsnog een nieuwsfeit wordt.

Op momenten dat ik heel recht in de leer ben, zeg ik dan: de redactie moet haar eigen afwegingen maken en kan Laura uit de krant houden. Dat is echter niet vol te houden als het meisje verdwijnt, internationaal wordt gezocht en uiteindelijk in de tropen en in alle media opduikt.

Toch begrijp ik de brief die een moeder van vier kinderen me stuurde. Ze schreef: ‘Ik zou u willen vragen of er geen mediastilte kan komen over dat arme zeilmeisje, Laura. Zo'n kind heeft toch ook recht op bescherming? () Dit kind heeft het al moeilijk genoeg (zoals veel 14-jarigen weliswaar) en niemand is gebaat bij al dit nieuws. Dat roddelbladen over haar berichten, kan waarschijnlijk niemand voorkomen, maar een kwaliteitskrant als de onze kan toch beter?’

Ook andere lezers vroegen om terughoudendheid in de berichtgeving. Lezers van de papieren krant in ieder geval. Want de lezers van de website maakten afgelopen weken een andere keus. Volgens de internetredactie stonden in de toptien van meest gelezen berichten op de site van afgelopen week, vijf artikelen over Laura, waarvan drie op de bovenste drie plaatsen.

Dit tekent het dilemma voor de redactie. Ze wil terughoudend zijn en schrijft lang niet alles op wat ze weet, maar tegelijk wil de lezer wel alle nieuws of in ieder geval antwoord op vragen die steeds weer opnieuw opduiken.

Hoe is het mogelijk dat een meisje van 14 kennelijk in haar eentje de halve wereld over kan vliegen? En welke tiener heeft 3500 euro op een rekening staan en kan die zomaar opnemen? De mijne in ieder geval niet.

Daar komt bij dat de familie zelf ook de media opzoekt of in ieder geval niet ontloopt. Dat het meisje zich door Jeugdzorg niet begrepen voelt en in de kou gezet, weten we alleen omdat de grootouders dat willens en wetens hebben gemeld. Het is bevoogding als de redactie zou besluiten dat die grootouders niet het recht hebben hun mening publiek te maken via de krant.

Natuurlijk, je kunt zeggen: het had niet in de Volkskrant gehoeven, maar dit soort zaken heeft een eigen werkelijkheid. Uiteindelijk was het linksom of rechtsom in de kolommen gekomen.

De verslaggeefster die zich met Laura bezighoudt, schrijft lang niet alles op wat ze weet, om de persoonlijke levenssfeer van het meisje niet te schaden. Zij vraagt zich elke keer af of ze nieuws wel of niet moet melden. Soms echter is een nieuwsfeit zo schokkend dat het geen zin heeft het niet te melden. De verdwijning van Laura valt helaas in die categorie.

Sinds vader en dochter wereldkundig maakten dat het meisje van plan was als jongste zeilster ooit alleen rond de wereld te gaan varen, is de persoonlijke levenssfeer van Laura opgerekt tot ver buiten haar directe omgeving.

Daarmee is vermoedelijk niemand echt gelukkig, maar als de geest eenmaal uit de fles is, is die niet meer terug te stoppen.

Terughoudendheid blijft voor de redactie een eerste vereiste zou ik zeggen, maar een complete mediastilte in krant en op de website is niet meer mogelijk. Daarvoor is al te veel gebeurd.

Laura verdwijnt pas uit het nieuws wanneer ze afziet van haar reis, of zodra de reis achter de rug is. Tot dan zal de redactie elke keer weer zorgvuldig moeten afwegen of een nieuw feit wel of niet moet worden gemeld.

Meer over