Beeldvormers

Niet eerder was de afstand tussen president Poetin en zijn toehoorders zó groot

President Poetin houdt zijn jaarrede, woensdag in Moskou.  Beeld EPA
President Poetin houdt zijn jaarrede, woensdag in Moskou.Beeld EPA

De lente kondigt zich in Rusland aan, zo las ik ooit in een column in deze krant, door een jaarlijks herhaald nieuwsbericht over een grootscheepse reddingsactie. Tientallen ijsvissers (hun alertheid gesmoord in wodka tegen de kou en de melancholie) zijn uit de bevroren monding van een machtige rivier weggedreven naar open zee, nadat de schots waarop ze zich bevonden ongemerkt was afgebroken. De benevelde vissers worden gered, er volgt feest met nog meer wodka in de stad, het ijs smelt, de kersentuinen kunnen in bloei, de lente barst los. Elk jaar weer.

Aan dat steeds weerkerende Groundhog Day-moment van ongemerkt wegglijden van de geliefde Russische moedergrond moest ik denken bij de foto’s van Vladimir Poetin. Woensdag hield hij zijn jaarrede ten overstaan van een kleine elfhonderd volksvertegenwoordigers, wethandhavers en bestuurders in de Moskouse Manege, vlakbij het Rode Plein. Niet eerder was de afstand tussen de president en zijn toehoorders zó groot. Een zee van helderblauwe vloerbedekking gaapt tussen de spreker op het podium en de eerste rijen.

De hal waar Poetin zijn ‘State of the Nation’ uitspreekt, oogt nóg killer dan voorgaande jaren – het coronaschrikkeljaar 2020 niet meegerekend, toen hij zijn rede alleen op tv uitsprak. Het ook al zo koele wit van de achterwanden op het podium wordt meer en meer bedekt door het diepvrieskoude blauw en ook de steunbalken in de zaal hebben die kleur, al dan niet doordat ze zo met schijnwerpers zijn beschenen. Het kan niet anders of er golfde een rilling door de zaal toen de president het woord nam.

In 2019 was er in theorie nog de mogelijkheid tot oogcontact tussen pakweg de patriarch van de orthodoxe kerk die steevast op de eerste rij pronkt en Poetin – de afstand liet dergelijke kleine menselijke interacties nog toe. Nu moeten de aanwezigen het toch al zo beperkte repertoire gezichtsuitdrukkingen van de president aflezen van de videoschermen die her en der in de zaal staan opgesteld. Natuurlijk, de coronabeperkingen scheppen noodzakelijk fysieke afstand, maar Poetin lijkt van de gelegenheid gebruik te hebben gemaakt om de social distancing te kwadrateren. Gedijt hij in eenzaamheid?

Op videoschermen was de president te zien. Beeld AFP
Op videoschermen was de president te zien.Beeld AFP

De eerste drie jaar van het leven van een mens zijn cruciaal, zeker op het gebied van aanraking en sensualiteit, vertelde de slimme, voor mannen strenge Amsterdamse verloskundige Beatrijs Smulders vorige week in Volkskrant Magazine. ‘Ik heb in mijn leven veel mannen gezien die niet door hun moeders gekoesterd zijn, en wier vaders niet het goede voorbeeld gaven. En wat levert dat op? Stront aan de knikker. Echt! Trump, Poetin, Stalin, Hitler – allemaal hadden ze ijskoude bitches als moeder.’

Een blik op de zaalbezetting in de Moskouse Manege leert dat het met de vrouwelijke vertegenwoordiging nogal droevig gesteld is. De voorste rijen zijn nagenoeg alleen bezet door mannen in uniforme maatpakken, pas meer naar achteren zijn hier en daar vrouwen te ontwaren, maar ze zijn verre in de minderheid. Of het ijskoude bitches zijn dan wel warme, zachte baboesjka’s of iets tussen de twee uitersten in, valt op een foto niet vast te stellen. Wel dat Poetin ál die categorieën ogenschijnlijk het liefst op afstand houdt. Daar doet zijn woensdag aan het volk toegezegde douceurtje, hogere zwangerschapstoeslag en een eenmalige gift voor ouders met schoolgaande kinderen, niet veel aan af.

Natuurlijk past het overheersende, aan de nationale driekleur ontleende blauw bij de ongenaakbaarheid die Poetins Rusland naar de wereld wil uitstralen. Opdat ‘buitenlandse provocateurs’ hun eventuele acties ‘zullen betreuren zoals ze iets lang niet hebben betreurd’. De wederom dreigende taal die bij het bekijken van foto’s van eerdere jaarredes nieuwe Groundhog Day-momenten oproept.

Intussen is het afwachten hoe de zaalindeling in 2022 bij de jaarrede zal zijn. Het publiek nog meer naar achteren (als de coronabeperkingen tot het verleden behoren)? Poetin op een nog hoger podium, in een ivoren toren? Och, zat er maar een Beatrijs Smulders op de eerste rij. Die zou de kleine Volodja misschien nog kunnen redden.

Meer over