Blad

New Scientist spreekt met de 100-jarige man die het woord ‘oerknal’ bedacht

Wat is lezenswaardig deze week? In New Scientist vertellen wetenschappers dat ‘deepfaketherapie’ eraan komt.

null Beeld

De man die zijn hart aan de zon verloor en het woord ‘oerknal’ bedacht voor het begin van het heelal, sterrenkundige Kees de Jager, viert donderdag zijn verjaardag. Voor New Scientist is dit reden om hem de cover van het meinummer te gunnen; terecht, want De Jager is 100 geworden.

Hoofdredacteur Jim Jansen, redacteur Ans Hekkenberg en fotograaf Bob Bronshoff van het tijdschrift over wetenschap en technologie bezochten De Jager op het eiland waar hij werd geboren en waarnaar hij begin deze eeuw terugkeerde, Texel. Lang geleden, in 1986, ging hij met pensioen, maar hij is nooit gestopt met werken. ‘Twee jaar geleden publiceerde ik nog een onderzoeksartikel over de temperatuur van hyperreuzen, samen met andere gepensioneerde sterrenkundigen.’

Wat hyperreuzen zijn, heeft De Jager in het stuk al eerder uitgelegd: sterren die zeshonderd tot duizend keer zo groot zijn als de zon. Bij het bedenken van een naam liet een collega van De Jager zich inspireren door een stripfiguur, crimineel Hiep Hieper uit de Avonturen van Tom Poes.

Sterren en planeten, De Jager bestudeerde ze zijn lange leven lang. Een onvervulde wens is er nog: ‘Ik zou graag weten hoe de oerknal is ontstaan.’

Covid-19 en aanverwante kwesties ontbreken in New Scientist bijna volledig – een aanbeveling voor wie eens wat anders wil. Onder de kop ‘Adieu aardappel’ worden de voors en tegens van een koolhydraatarm of -vrij eetpatroon op een rij gezet. Jammer: ‘Op dit moment zijn er meer vragen dan antwoorden.’

De vraag welk dieet het best werkt om af te vallen, levert evenmin een duidelijk antwoord op. ‘Sterker nog: volgens een recente vergelijking van allerlei soorten diëten (...) zaten alle kilo’s die mensen waren kwijtgeraakt er na twaalf maanden weer aan.’ Welkom terug aardappel, spaghetti en boterham.

Elders gaat het over ‘gedeepfakete geliefden’. Het wordt steeds gekker: ‘Nog één keer praten, lachen en huilen met je gestorven dochter, vader, oma of geliefde.’ De illusie is tegenwoordig ‘gemakkelijk’ op te wekken. Wetenschappers verwachten dat deepfaketherapie binnen enkele jaren een vast instrument wordt in het arsenaal van de therapeut.

Het weetje van de maand staat in de column van sterrenkundejournalist Govert Schilling. Anders dan iedereen altijd denkt, is niet de Poolster de helderste ster aan het firmament, maar Sirius, in het sterrenbeeld Grote Hond.

Nog een om te onthouden: de Poolster staat altijd boven de zijkant van de bekende ‘Steelpan’ van de Grote Beer.

Meer over