Tv-recensieFrank Heinen

Nee, die vraag tijdens de persconferentie was niet erg scherpzinnig

null Beeld
Frank Heinen

Het vragenrondje na elke coronapersconferentie van de premier doet denken aan een cursus moderne dans. Rutte is de docent, hij leidt, en de vragenstellers zitten als een beginnersklasje naast elkaar om zich een voor een met zachte hand richting kleedruimten te laten tangoën. Een enkele keer, als hij de zoveelste onbehouwen tenentrapper treft, verliest de docent kortstondig zijn geduld en walst er zonder plichtplegingen overheen. Glimlachend, dat wel.

Zelden is er tijdens mijn leven meer aanleiding geweest om de dagelijkse handel en wandel van onze leiders kritisch te beschouwen en te bevragen dan op dit moment. Welke economische afwegingen worden er gemaakt, waarom worden sommige groepen keer op keer met name genoemd en andere nooit, en hoe zit het nou in vredesnaam met die app? Min of meer het enige wat geen mens betwist, is dat solidariteit en geduld nu dringender nodig zijn dan ooit. In dat licht bezien is het bijna knap om juist dat te bevragen, wanneer bijna acht miljoen mensen voor de televisie zitten en jij namens de NOS als eerste het woord krijgt.

De persconferentie van dinsdagavond. Beeld
De persconferentie van dinsdagavond.

‘Al weken’, sputterde de verslaggever verontwaardigd, ‘zegt u dat Nederland zich voorbeeldig gedraagt en wat krijgen mensen ervoor terug? Nog eens drie weken verlenging. Hoe rijmt u dat?’ In een café: mijn thee was lauw, waar blijft mijn gratis koffie? Een seconde lang staarde Mark Rutte naar zijn katheder. Daarna spreidde hij zijn handen en antwoordde: ‘Het virus. Het virus’, op de toon waarop ouders ‘De trein, de trein’ zeggen tegen een kind dat vraagt waarom het nou wéér niet op de rails mag spelen.

Nee, die vraag was niet erg scherpzinnig en de vragen die volgden waren dat ook niet. Als er op zo’n cruciaal moment domme vragen worden gesteld, doen zich twee mogelijkheden voor: de vragensteller is niet scherpzinnig, of hij doet alsof. Wie werkelijk niet scherpzinnig is, mag meestal niet namens de NOS de openingsvragen aan de premier stellen. Zo’n tekortkoming openbaart zich wel ergens op de weg van citotoets tot sollicitatiegesprek.

Blijft over: optie 2 – je minder scherpzinnig voordoen dan je bent. Wanneer dat het geval is, stel je geen vragen om antwoord te krijgen, maar om reactie uit te lokken. Dinsdagavond moest de vraag vermoedelijk de gedachten vertolken van een groep in de samenleving, een groep die werkelijk gelooft dat er tegenover elke opoffering een beloning moet staan. Veel mensen schijnen zo te redeneren. Of dat er werkelijk zo veel zijn, valt te bezien. En of je die groep op weg helpt naar een andere kijk op de zaak door hun oorspronkelijke gedachten te herformuleren tot een licht bespottelijke openingsvraag op een massaal bekeken persconferentie, is maar helemaal de vraag. Waar je op deze manier in elk geval wél in slaagt, is het niet-stellen van allerhande wezenlijke vragen waar nu jammer genoeg geen tijd meer voor was.

Meer over