'Nazi-slaven' krijgen alsnog tien miljard

Het akkoord over de schadeloosstelling van de dwangarbeiders uit de nazi-tijd is maandag ondertekend in Berlijn. Meer dan een halve eeuw na de oorlog kunnen nog dit jaar de eerste van bijna een miljoen nog levende ex-dwangarbeiders geld ontvangen....

Van onze correspondent Philippe Remarque

Het fonds van tien miljard mark is vermoedelijk de laatste grote betaling van Duitsland aan slachtoffers van het nazi-regime. 'Met dit akkoord kunnen we een laatste openstaand hoofdstuk uit het verleden sluiten', zei bondskanselier Schröder, die het fonds een 'teken van onze historische en morele verantwoordelijkheid' noemde.

'Het onderstreept dat we ons bewust zijn van het Duitse verleden en dat blijven', zei Schröder. Hij nam samen met het bedrijfsleven het initiatief tot het compensatiefonds nadat slachtoffers in Duitsland en de VS een reeks van rechtszaken hadden aangespannen.

Over het compensatiefonds is anderhalf jaar hard onderhandeld tussen de Duitse regering, de Amerikaanse regering en de advocaten van de ex-dwangarbeiders.

In ruil voor de compensatiebetalingen hebben de Duitse bedrijven de verzekering gekregen dat er tegen hen geen rechtszaken meer zullen worden aangespannen. De Duitse regering en het bedrijfsleven betalen ieder vijf miljard mark. Bondskanselier Schröder deed nog eenmaal een oproep aan bedrijven die niet hebben betaald om de ontbrekende 1,8 miljard op te brengen.

Uit het fonds ontvangen de 'slaven' die zich moesten doodwerken, meestal joden, 15 duizend mark. Gewone dwangarbeiders krijgen vijfduizend mark. Het verdrag werd ondertekend door Duitsland, de VS, Oost-Europese landen en de Jewish Claims Conference.

Maar lang niet alle betrokkenen zijn tevreden. Rusland, Witrusland, Polen, Oekraïne en Tsjechië, de landen waar de meeste dwangarbeiders vandaan kwamen, klaagden in een verklaring dat ze buiten het onderhandelingsproces zijn gehouden. De ex-dwangarbeiders vinden de compensatie te gering. 'De bedragen zijn een grap, een belediging door Duitsland', zei de voorzitter van de Oekraïense vereniging van slachtoffers.

Maar de Amerikaanse onderhandelaar Stuart Eizenstat zei dat 'Duitse bedrijven en Duitslands regering moedig zijn omgegaan met verwondingen die 55 jaar voornamelijk waren genegeerd.'

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Fischer zei dat de Duitsers veel over zichzelf hebben geleerd in de loop van het onderhandelingsproces. Onlangs gaven ook de evangelische en katholieke kerk toe in de oorlog dwangarbeiders te hebben ingezet.

Meer over