theater

Nastaran Razawi Khorasani maakte theater met Iraanse kinderen: ‘Ik faciliteer hun verhaal’

In haar voorstelling Songs for No One, te zien op Theaterfestival Boulevard, gaat de Iraans-Nederlandse met kinderen uit Iran in gesprek. ‘Het beeld dat in de media van Iran heerst is dat van islam en ayatollahs, maar de Iraniërs lijken zo veel op ons.’

Theatermaker Nastaran Razawi Khorasani. Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle
Theatermaker Nastaran Razawi Khorasani.Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle

Nastaran Razawi Khorasani doet er aan de telefoon bescheiden over, maar ze spreekt dus heel goed Farsi. De taal van grote Perzische dichters als Hafez (1320-1390), Rumi (1217-1273) en Omar Khayyam (1048-1123), en van de Rotterdamse theatermaker zelf. Ze spreekt het zo goed dat haar voorstelling Songs for No One, die 7 augustus op Theaterfestival Boulevard in Den Bosch in première gaat, volledig in het Farsi is. Maar geen zorgen: de voorstelling is goed te volgen voor het Nederlandse publiek.

Dat deze solo in het Farsi is, kon niet anders. Het is de taal van de twee kinderen over wie de voorstelling gaat en met wie ze Songs for No One grotendeels maakte. De voorstelling, vol duetten, dialogen, gedichten en liedjes, is gebaseerd op telefoongesprekken met de kinderen die leven in de islamitische dictatuur in Iran. Een meisje en een jongen, 11 en 13 jaar oud, die de theatermaker acht maanden lang vele uren aan de telefoon sprak. De kinderen vertelden over hun dagelijks leven, en over hun dromen en verlangens, die niet zo veel verschillen van die van Nederlandse kinderen. Ze houden van games, Harry Potter, rappen en zingen met autotune. En: van TikTok. Dat mag niet in Iran, maar zoals het daar met veel verboden dingen gaat, doen ze het stiekem toch.

Razawi Khorasani (34) komt zelf oorspronkelijk ook uit Iran. Ze vluchtte met haar familie naar Nederland toen ze 6 jaar was. In Nederland studeerde ze aan de Toneelacademie Maastricht, en inmiddels is ze een succesvolle, gelauwerde theatermaker en performer, die speelt bij gezelschappen als Maas en Theater Rotterdam. In 2014 ontving ze de Gouden Krekel, een belangrijke jeugdtheaterprijs, voor ‘meest indrukwekkende podiumprestatie’ voor haar rol in Cash, bij Maas. Daarnaast maakt ze solovoorstellingen en heeft ze met Davy Pieters haar eigen performancecollectief, Kobe. Ze treedt op in theaters, op internationale festivals, in musea en in clubs.

null Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle
Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle

Dat Razawi Khorasani, die met het concept van Songs for No One de BNG Bank Theaterprijs won, de kinderen een prominente rol geeft, is een bewuste keuze. Na een rondreis van een maand door haar geboorteland, twee jaar geleden, ging ze het podium ineens met andere ogen bekijken. ‘Er is in Iran ontzettend veel censuur. Kunstenaars kunnen zich nauwelijks uitspreken of moeten allerlei creatieve manieren zoeken om dat toch te doen’, vertelt ze.

Bewust van haar privileges besloot ze Iraanse kinderen een stem te geven op haar podium. ‘Ik voel een grote verantwoordelijkheid om hun stemmen te laten horen. Iran is een gesloten land. In het Westen krijgen we meestal weinig mee van wat er daar gebeurt. Het beeld dat in de media van Iran heerst is dat van islam en ayatollahs, maar de Iraniërs lijken zo veel op ons.’

Ze herkent nog altijd veel van zichzelf in jonge kinderen in het Iran van nu. ‘Als ik ze zie, zie ik mezelf van toen. Ik heb mijn kindertijd daar gelaten.’ Dat is een belangrijke reden waarom ze koos voor het perspectief van de kinderen. ‘Maar ook omdat kinderen heel puur en direct zijn. Ook deze kinderen hebben die vanzelfsprekende naïviteit, maar tegelijkertijd leren ze al heel vroeg dat ze moeten liegen over wat er thuis gebeurt, over dingen die niet mogen.’

De gesprekken tussen de theatermaker en de kinderen zijn in de voorstelling te horen. Maar multitalent Razawi Khorasani nam ook muziek met ze op. Ze liet ze teksten schrijven, rappen en achtergrondkoortjes inzingen; daar maakte ze vervolgens liedjes van. ‘Ik faciliteer hun verhaal. Als ik zing, doe ik dat namens hen en voor hen.’

null Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle
Beeld Ines Vansteenkiste-Muylle

Dat het zo leuk en relatief makkelijk was om in het Farsi te schrijven, was een ontdekking. ‘Die taal is echt gemaakt om te dichten. Ik had nog nooit liedjes geschreven in het Farsi, maar het werkt heel goed.’ Dat ze straks in het Farsi voor een Nederlandse zaal staat, voelt heel natuurlijk, zegt ze, ook al spreekt ze de taal nog maar weinig. ‘Het blijft mijn moedertaal.’

Hoewel het publiek de Iraanse kinderen goed leert kennen, moeten die voor hun veiligheid anoniem blijven. ‘Ze zouden zich daar nooit zo kunnen uitspreken zoals ze in de voorstelling doen’, zegt Razawi Khorasani. De twee kinderen verlangen ernaar om naar het Westen te gaan, vertelden ze haar. Voor de vrijheid – en voor Disneyland Parijs, want het blijven kinderen. Maar wel kinderen die doen aan kleine daden van verzet, vertelt ze, door ‘per ongeluk’ de verplichte hoofddoek op school van het hoofd te laten glijden, en dan heel even zonder op het schoolplein te staan. Totdat iemand zegt dat-ie weer op moet.

Songs for No One is van 5 t/m 12/8 te zien op Theaterfestival Boulevard in Den Bosch en op 11/9 en 12/9 op het Nederlands Theater Festival.

Toch een Theaterfestival Boulevard

Van 5 t/m 22 augustus vindt, bijna als vanouds, in Den Bosch het internationale, multidisciplinaire Theaterfestival Boulevard plaats. Iets kleiner van opzet, en met wat beperkingen in het normaliter drukbevolkte festivalhart, maar met alsnog zo’n twintig premières. Er is muziek van onder anderen Anne-Fay Kops, Steffen Morrison, Sven Ratzke en Gery Mendes, dans van Jan Martens, Piet Van Dycke en Donna Chittick. Ook zijn er nieuwe voorstellingen van onder meer Club Gewalt, Theater Artemis, Project Wildeman en Schippers&VanGucht.

Meer over