boekrecensiekort

Naslagwerk dat goed laat zien hoezeer vertalen ertoe doet

Emilia Menkveld

Het begon met wat gekriebel in de marges of tussen de regels, om de betekenis van het Latijn op te helderen – de taal die onze schriftcultuur tot diep in de Middeleeuwen domineerde. De eerste geschreven ‘vertalingen’ in het Oudnederlands waren dus bedoeld als leeshulp. Pas eind 12de eeuw kwam de productie van vertalingen in de volkstaal goed op gang, mede doordat de adel en de stedelijke elite ook boeken begonnen aan te schaffen – kwestie van prestige – en zij kenden nu eenmaal niet zo goed Latijn.

In Vertalen in de Nederlanden beschrijven de auteurs uitvoerig en gedegen onze vertaalgeschiedenis. Zo’n breed opgezet historisch overzicht bestond nog niet, en alleen al daarom is dit boek van groot belang. Het loopt van het allereerste begin, via de Statenvertaling, de alexandrijnen van Willem Bilderdijk en De drie musketiers van Carry van Bruggen, tot aan het debat over racisme en identiteit van de afgelopen jaren, dat ook tot de vertaalwereld is doorgedrongen; de Gorman-discussie ontvouwde zich nét te laat om het boek te halen.

Vertalen doet ertoe, blijkt steeds weer. Maar wat we eronder verstaan, kan nogal eens veranderen. Dit rijk geïllustreerde naslagwerk helpt ons daaraan herinneren.

null Beeld Boom
Beeld Boom

Dirk Schoenaers, Theo Hermans, Inger Leemans, Cees Koster & Ton Naaijkens: Vertalen in de Nederlanden – Een cultuurgeschiedenis. Boom; € 49,95.

Meer over