Naar Moskou! Daar gebeurt het allemaal

In de reeks Grote steden – Grote verhalen komen tien metropolen aan de orde, geschilderd door grote auteurs. Aflevering 4: Het Moskou van Victor Jerofejev....

Aai Prins

Moskou heeft het, sinds jaar en dag. Moskou is het centrum van de macht, daar is het grote geld, daar gebeurt het allemaal. ‘Naar Moskou! Naar Moskou!’, liet Tsjechov zijn Drie zusters al verzuchten. Nooit zouden ze er komen.

Nog altijd werkt de stad als een magneet op onnoemelijk veel provincialen; evenzoveel Oezbeken, Dagestanen, Tadzjieken, en wat voor nationaliteiten niet, trekken naar Moskou om er, alle xenofobie ten spijt, hun geluk te beproeven.

Ook Viktor Jerofejevs heldin uit Een schoonheid uit Moskou is zo’n gelukzoeker. Anders dan de Nederlandse titel suggereert komt zij namelijk niet uit Moskou. Wat de drie zusjes niet lukte, lukt haar wel: ze weet de provincie te ontvluchten, vastbesloten om het in Moskou te gaan maken.

Via het bed van hooggeplaatste functionarissen werkt zij zich op tot ’s lands felst begeerde schoonheid. Ze is een vurige patriot op zoek naar liefde, en nadat een minnaar tijdens een heftig liefdesspel de geest heeft gegeven, ontpopt ze zich als een Russische Jeanne d’Arc, bereid haar leven te geven voor het vaderland.

De roman deed bij zijn verschijnen in 1990 veel stof opwaaien vanwege de seks die erin werd beschreven. Nog in 1996 bestempelde een criticus van het literaire tijdschrift Nieuwe Wereld het boek als ongeschikt voor jeugdige lezers.

Welk beeld van de stad Moskou rijst uit de roman op? Geen. Geen spoortje te bekennen van die rommelige en ontzagwekkende metropool in de nadagen van de Sovjet-Unie. Geen spoor van de gekmakende hectiek, de walmende auto’s, de mistroostige grauwe architectuur, de stalinistische kolossen en de middeleeuwse kerken. Het is alsof de stad er helemaal niet toe doet. Maar vreemd genoeg kan de roman zich toch alleen in Moskou afspelen, want daar gebeurt het nu eenmaal allemaal.Aai Prins

Meer over