Review

Muziek Joep Franssens is weldadig als een snoezelbad

Montere luistermuziek versus klankonderzoek. Joep Franssens en Elmer Schönberger schreven allebei een nieuw pianoconcert. Wie behoudend is en wie vooruitstrevend, valt nog niet zo makkelijk te zeggen.

Componist Joep Franssens. Beeld Deen van Meer
Componist Joep Franssens.Beeld Deen van Meer

Sluit ze samen op in een kamer en vermoedelijk valt er een ongemakkelijke stilte. Joep Franssens (60) is de spirituele componist die het universum in zoetvloeiende tonen wil vangen. Zijn tegenpool heet Elmer Schönberger (65). Hij is de schrijver-componist die de ontregelende avant-garde als z'n broekzak kent. Daags na elkaar presenteerden ze allebei een nieuw pianoconcert. Het bleek nog niet zo makkelijk daarop de etiketten 'behoudend' of 'vooruitstrevend' te plakken.

Over één ding waren de heren het eens: hun stuk moest de emotionele 19de eeuw, met amokmakers als Franz Liszt, ten koste van alles vermijden. Toevallig deelden ze ook het tijdsgewricht waarnaar ze ter inspiratie grepen - al zal geen luisteraar in het Amsterdamse Muziekgebouw op eigen houtje de link hebben gelegd met Bachs 18de eeuw.

Monter luisterlied

Het Piano Concerto van Joep Franssens trapte af als een monter luisterlied. Eenvoudige melodie en overzichtelijk ritme: deze muziek kwam doorlopend op z'n pootjes terecht, vertrouwenwekkend als de jaren vijftig, weldadig als een snoezelbad. Samen met dirigent Tõnu Kaljuste en het Noord Nederlands Orkest veroorzaakte pianist Ralph van Raat alleen een schrikreflex bij plotselinge pauzes. Een halo van diepzinnigheid - 'er is meer tussen hemel en aarde' - straalde rond een traag uitdovende contrabas.

Met Elmer Schönbergers Ghosting Pantaleon opende de tweede editie van het Young Pianists Festival. De pantaleon uit de titel is een barok curiosum, een uitgestorven muziekinstrument dat het dna combineerde van een piano en een hakkebord. Schönberger kreeg er een visioen bij van resonans en tinkeling, waarvoor hij de jonge soliste Rosalía Gómez Lasheras en het Nationaal Jeugd Orkest op pad stuurde.

Met dirigent Etienne Siebens namen de jongelui het klankonderzoek dapper maar verlegen in beeld. Ze misten scherpte, de verkleuringen van een pianotoon met instrumenten als cimbalom, harp en celesta. Om het potentieel van Schönbergers noten boven tafel te krijgen, zullen strijdmakkers als die van het ensemble Asko|Schönberg te hulp moeten schieten.

Alleen Joep Franssens keek naar een rondom uitverkochte zaal. Het bevestigde de trend dat de modernistische traditie waarin Elmer Schönberger wortelt, almaar terrein verliest aan oorvriendelijker vormen van componeren. Als drempelloze muziek de toekomst heeft, zit Joep Franssens zowaar in de avant-garde.

Joep Franssens: Piano Concerto. Ralph van Raat (piano). Noord Nederlands Orkest o.l.v. Tõnu Kaljuste. 13/11, Muziek-gebouw aan 't IJ, Amsterdam.

Elmer Schönberger: Ghosting Pantaleon. Rosalía Gómez Lasheras (piano), Nationaal Jeugdorkest o.l.v. Etienne Siebens. 12/11, Muziek-gebouw aan 't IJ, Amsterdam.

Meer over