musical

Musical over hoe duizenden reizigers strandden op een Canadees eiland op 9/11 nu ook in Nederland te zien

Musical Come From Away, die volgende week in première gaat in Rotterdam, laat zien hoe de gestrande reizigers gastvrij werden opgevangen door bewoners van het Canadese eiland Newfoundland. Oud-burgemeester Claude Elliott leidde de operatie en blikt terug.

Joris Henquet
null Beeld Femme Ter Haar
Beeld Femme Ter Haar

Een musical over soep, boterhammen, dekens en kussens? Oud-burgemeester Claude Elliott (71) zag er niets in toen theatermakers Irene Sankoff en David Hein hem benaderden met het plan om het 9/11-verhaal van zijn woonplaats, het afgelegen Gander op het Canadese eiland Newfoundland, te verwerken in muziektheater. Via een Zoom-verbinding vanuit Gander blikt Elliott terug op het ontstaan van de musical Come From Away (‘Gekomen van verre’). Elliott: ‘In 2011, bij onze herdenking van 9/11, bezocht een jong stel uit Ontario, beiden schrijver, ons gemeentehuis. Ze vertelden me over hun musicalplan en dat zij bewoners wilden interviewen, als onderzoek. Om eerlijk te zijn was ik er niet van overtuigd dat de musical er echt zou komen, maar ik heb ze hun gang laten gaan.’

Inmiddels is de musical Come From Away, een hommage aan de Canadese gastvrijheid op 9/11, een wereldwijd succes. Claude Elliott werd een van de grootste fans. ‘Ik heb de musical nu 87 keer gezien’, vertelt Elliott. ‘Ik ben overal naartoe geweest om de premières bij te wonen: New York, Londen, Australië, Toronto. Ik ken de voorstelling woord voor woord, maar het gaat mij vooral om de ontmoetingen met het publiek. Mensen vragen me: ‘Doet de musical recht aan de werkelijkheid?’ Ik zeg dan: ‘Ja, alles is precies zo gebeurd.’ Dat soort interactie vind ik erg leuk en waardevol.’

Claude Elliott Beeld Andrew Rowat
Claude ElliottBeeld Andrew Rowat

Gander is een dorpje met slechts negenduizend inwoners, maar door zijn strategische ligging kwam er tijdens de Tweede Wereldoorlog een enorm vliegveld te liggen, waar vliegtuigen op trans-Atlantische vluchten een tussenstop maakten om bij te tanken. Later in de 20ste eeuw konden vliegtuigen in één keer de oceaan oversteken en werd Gander Airport veel minder gebruikt. Maar toen na de aanslagen op 11 september het Amerikaanse luchtruim voor het eerst in de geschiedenis werd afgesloten, werden internationale vluchten naar Gander geleid. De lokale bevolking werd overspoeld door 38 vliegtuigen met zevenduizend internationale gasten, afkomstig uit 95 verschillende landen, onder wie ook enkele Nederlanders. Maar in plaats van dat dit leidde tot hevige spanningen of confrontaties, wisten de vriendelijke Canadezen de reizigers gastvrij op te vangen.

Er ontstond verbroedering tijdens die vijf dagen in 2001 dat de passagiers in Gander moesten verblijven. Daarom is Come From Away een verhaal over medemenselijkheid geworden. De voorstelling heeft nu ook een Nederlandse vertaling gekregen, met o.a. musicalactrice Willemijn Verkaik in de rol van piloot Beverley Bass.

Beeld uit de Nederlandse editie van ‘Come From Away’. Beeld Roy Beusker & Annemieke van der Togt
Beeld uit de Nederlandse editie van ‘Come From Away’.Beeld Roy Beusker & Annemieke van der Togt

Tijdens een openbare repetitie in theater DeLaMar West op 17 oktober laat de Nederlandse cast een voorproefje zien. In een halve kring met simpele houten blokken opent acteur Wim Van den Driessche in de rol van Claude Elliott de vertelling. We zien hoe burgemeester Claude op 11 september 2001 zijn dag begint met een bezoekje aan het dorpscafé en een Pepsi Cola bestelt, zoals hij dat elke dag doet. Dan stormt politieagent Oz binnen en roept ‘Zet de radio aan!’. Er blijkt een incident in de VS te zijn en er komen extra vliegtuigen naar Gander Airport. Al snel is het dorp in rep en roer en moet een hulpactie in gang worden gezet.

De musical wordt gespeeld door twaalf acteurs. Zij wisselen continu van rollen en spelen zowel de lokale bewoners als de gestrande reizigers. Naast ontroering is er ook veel humor, die vooral voortkomt uit de praktische kanten van de hulpactie. De stoere agent Oz doet zijn best om babyvoeding en maandverband te regelen. Bonnie van de lokale dierenopvang vraagt zich af of er ook dieren in de vliegtuigen zitten. Het antwoord: jazeker, onder andere twee zeldzame Bonobo-chimpansees. De korte scènes volgen elkaar snel op en zo ontstaat een levendig beeld van wat zich in Gander afspeelde.

Wim van den Driessche in ‘Come From Away’. Beeld Roy Beusker & Annemieke van der Togt
Wim van den Driessche in ‘Come From Away’.Beeld Roy Beusker & Annemieke van der Togt

Na afloop van de repetitie vertelt Wim Van den Driessche enthousiast over zijn rol van burgemeester Claude. ‘Ik heb hem aanvankelijk wel even gegoogeld, maar we zijn fysiek heel andere mannen. Dus ik probeer hem niet te imiteren. De basis van Claude bestaat voor mij uit zijn teksten, dus daarin zoek ik zijn persoonlijkheid. Als burgemeester heeft Claude in de voorstelling een leidersfunctie. Hij is de verteller en neemt de personages en het publiek mee door het verhaal. Er zit rust in zijn handelen, ondanks de chaotische situatie.’

Van den Driessche is onder de indruk van de personen die in de musical worden neergezet. ‘Iedereen in Gander heeft die gestrande passagiers verwelkomd. Dat vind ik zo ontzettend mooi aan dit verhaal. En dat terwijl er zo veel onduidelijkheid was in het begin, kort na de aanslagen. Er stonden in Gander toen 38 Boeings geparkeerd op het vliegveld, en men wist helemaal niet of in één van die vliegtuigen nog een bom zat die af zou gaan. Maar die onzekerheid heeft niemand ervan weerhouden om passagiers mee naar huis te nemen, ze warm eten of een trui te geven en de logeerkamer aan te wijzen.’

Volgens oud-burgemeester Claude Elliott zelf hoort de gastvrijheid bij de Canadese cultuur, en vooral ook bij de bewoners van Gander. ‘Het is onze manier van leven hier. We leven geïsoleerd op een eiland. Iedereen kent elkaar bij naam. Wij helpen elkaar, of het nu buren zijn of vreemdelingen. De gestrande reizigers in 2001 konden het eerst nog nauwelijks geloven: zijn mensen écht zo aardig in deze wereld?’

De gepensioneerde burgemeester, die nu zijn dagen in Gander vult met golfen en het jagen op elanden, wil de boodschap van Come From Away graag over de wereld verspreiden. ‘Midden in een tragedie is er ook veel liefde, compassie en vriendelijkheid te vinden. Al die mensen uit verschillende landen waren vreemden toen ze arriveerden, en toen ze vertrokken waren ze familie geworden. Ik geloof dat de populariteit van Come From Away voortkomt uit de behoefte aan dit soort positieve verhalen. Ik hoop dat de voorstelling mensen aanspoort om wat vriendelijker tegen elkaar te zijn.’

Come From Away door MediaLane, première op 18/11 in nieuwe Luxor Theater, Rotterdam. Tournee t/m 6/6/22.

Come From Away op Apple TV

Sinds september is op Apple TV een opname te zien van de Amerikaanse versie van Come From Away. De voorstelling werd in mei opgenomen in New York, als eerste Broadway-musical waar sinds de lockdown weer publiek bij aanwezig mocht zijn. In de film zien we de oorspronkelijke cast, met Jenn Colella in de rol van piloot Beverley Bass en Joel Hatch in de rol van burgemeester Claude Elliott. De registratie kreeg lovende recensies. ‘Het is bijna onmogelijk om deze show te haten’, schreef The New York Times.

Meer over