Museum geeft nazaten werk Malevitsj terug

Het Museum of Modern Art in New York geeft een schilderij van de Russische futuristische kunstenaar Kazimir Malevitsj terug aan diens nazaten....

Nu er een doorbraak is bereikt in New York, verwachten de erfgenamen dat andere westerse musea, waaronder het Stedelijk Museum in Amsterdam, hun aanspraken op de Malevitsj-werken zullen erkennen en tot een schikking zullen besluiten.

Clemens Toussaint, een Duitse kunstdetective die namens de erven-Malevitsj optreedt, zei vrijdagavond in een eerste reactie buitengewoon verheugd te zijn over de overdracht. 'Het is duidelijk dat er een nieuwe museum-ethiek in de Verenigde Staten is ontstaan, die een maatstaf zal vormen voor beleid in Europa, en dus ook in Nederland.'

Toussaint wees erop dat de Malevitsj-collectie van het Stedelijk Museum dezelfde geschiedenis heeft als die in New York. Malevitsj had in 1927 in Berlijn een overzichtstentoonstelling, toen hij plotseling teruggeroepen werd naar de Sovjet-Unie. Al zijn werk van de tentoonstelling liet hij in Duitsland achter. Zijn vaderland mocht hij daarna nooit meer verlaten. In 1935 stierf hij.

Van de 70 schilderijen die Malevitsj meenam naar Berlijn, bevinden er zich 36 in het Stedelijk Museum, 6 in het Museum of Modern Art, 5 in andere musea en 5 in particuliere handen. Achttien doeken zijn verdwenen of verloren gegaan.

De directeur van het Stedelijk, Rudi Fuchs, verklaarde gisteravond dat hij zich niet ongerust maakt over de schikking die in New York is bereikt. 'Voorzover ik weet is de geschiedenis van onze Malevitsj-schilderijen anders dan die in New York. Als er een claim komt, zullen we die bestuderen. Ik weet niet op welke gronden mijn collega's uit New York hebben besloten tot teruggave. Ik zal met hen contact opnemen', zegt Fuchs.

Met de 'andere geschiedenis' doelt Fuchs op het feit dat het Stedelijk Museum zijn Malevitsj-collectie in 1958 kocht en niet in bruikleen nam, zoals het Museum of Modern Art. Maar volgens de erven-Malevitsj (die in Polen en Rusland wonen) is het koopcontract van het Stedelijk onrechtmatig, omdat de toenmalige bewaarder van de kunstwerken niet de eigenaar was en daarom niet mocht verkopen.

Het onderzoek en de onderhandelingen in New York over de Malevitsj-claim hebben bijna tien jaar geduurd. Zes jaar geleden gaf het Museum of Modern Art de claim van de Malevitsj-erven geen schijn van kans.

Meer over