Moskeegangers in Meknès stierven net voor vrijdaggebed

Na het instorten van de vier eeuwen oude moskee vrezen overlevenden dat meer oude gebouwen het zullen begeven...

Van onze correspondente Greta Riemersma

Er is deze dagen in Meknès maar één troost. De 41 gelovigen die vrijdag onder het puin van een ingestorte minaret de dood vonden, zijn rechtstreeks naar het paradijs gegaan. Zij stierven toen zij in de moskee wilden beginnen aan het vrijdagmiddaggebed. Hoe triest hun dood ook is, de manier waarop kon niet beter. ‘Jana’, hoor je in Meknès veel op straat, Arabisch voor paradijs.

Het is zaterdag, de dag na de ramp. Meknès, een Marokkaanse stad tussen Rabat en Fez, is in shock. Een dag eerder had de imam in de moskee Bab Berdieyinne net de woorden ‘Allah Akbar’ uitgesproken, of de minaret zakte in elkaar en sleepte het dak van de moskee mee. De gebedsruimte veranderde in een ravage, met daaromheen wolken kalk en stof.

‘Ik ben via de vrouwenruimte naar buiten gerend’, zegt Abdelkader, een van de gelovigen die het er levend vanaf brachten. ‘Ik ben óver de vrouwen heen gerend, zo bang was ik.’ Naast hem op straat staat een andere overlevende, die meteen zijn buurman was gaan uitgraven. ‘Hij was dood, zijn hoofd was kapot.’

De Bab Berdieyinne-moskee ligt er totaal gehavend bij, uit het puin steekt een paar broekspijpen. Auto’s rijden af en aan om lichamen af te voeren. Omdat er nu geen moskee meer is in dit deel van de oude medina van Meknès, ondergaan de doden eerst een gebedsdienst in de buitenlucht. Daarna worden ze begraven in de heuvels buiten de stadsmuren.

Op zaterdag rond het middaguur gaan er vijf doden achter elkaar door de stadspoort. Ze liggen in doeken gehuld op draagbaren. Daarachter lopen mannen die Allah loven en met hun wijsvinger naar boven wijzen, naar het paradijs. Op de begraafplaatsen is het druk, overal staan huilende mensen rond verse graven. Van de 75 gewonden die vielen, liggen er nog 18 in het ziekenhuis.

Volgens het officiële Marokkaanse persbureau MAP is de overvloedige regen van de laatste weken de oorzaak van het drama. Deze zou tot verzakking van de minaret hebben geleid. Maar buurtbewoners zeggen dat er iets aan die regen is voorafgegaan, zo’n vier maanden geleden: brand in de houthandel naast de moskee. Deze zou ook de minaret hebben aangetast.

En de moskee was al zo oud, vier eeuwen. De meeste bouwwerken in Meknès zijn oud, de stad staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco. ‘Iedereen kijkt hier alleen maar naar de buitenkant, maar wij leven in de modder’, zegt Khadija Bachir, die vlak bij de geteisterde moskee woont. Volgens haar is deze buurt levensgevaarlijk omdat nogal wat gebouwen op instorten staan.

‘De autoriteiten moeten iets doen, voordat er ook iets met ons gebeurt’, zegt ze opgewonden. ‘De volgende keer zijn wij aan de beurt.’ Helemaal denkbeeldig is dat niet, in de stadsmuren naast de ingestorte moskee zitten dikke scheuren en de politie maant de mensenmenigte snel weg te gaan. ‘Ik heb geen zin om jullie ook te redden’, roept hij.

Op televisie bevestigt stadsplanoloog Hassan Bougueddour de problemen in dit deel van de oude medina. Meknès wil tal van oude panden opknappen, maar veel bewoners weigeren hun huis te verlaten. ‘We willen graag dat de overheid ons steunt om deze mensen financieel te compenseren’, zegt hij.

Meer over