Mondriaan Stichting wil groot fonds aankoop oude kunst

Er moet een groot nationaal fonds komen voor de aankoop van oude kunst voor Nederlandse musea. Dat zegt M. Daamen, voorzitter van de Mondriaan Stichting....

LUCETTE TER BORG

Van onze verslaggeefster

Lucette ter Borg

AMSTERDAM

De Mondriaan Stichting is de belangrijkste subsidiegever in Nederland op het gebied van moderne, twintigste-eeuwse kunst. Daamen vindt dat het nu tijd wordt om ook de aankopen voor oude kunst structureel te gaan ondersteunen. Hij overlegt daarover met het ministerie van OC & W.

'De aankoopbudgetten bij de verschillende musea zijn schrikbarend laag. Ondanks het feit dat de prijzen voor oude meesters internationaal enorm zijn gestegen, zijn de aankoopbudgetten constant gebleven. Ook bij het ministerie OC & W raakt men daarvan doordrongen.'

Bovendien staan de aankoopbugetten voor oude kunst juist onder druk door de subsidieregeling die de Mondriaan Stichting hanteert voor de aankoop van moderne kunst. Sinds de oprichting in 1994 subsidieert de stichting zo'n vijftien à twintig musea met een bedrag dat varieert van één tot vier ton per twee jaar. Voorwaarde om voor deze steun in aanmerking te komen, is dat de musea zelf al minstens 100 duizend gulden per jaar aan de aankoop van moderne kunst besteden. 'Op die manier beperken we ons tot de musea die zich serieus met moderne kunst bezighouden,' aldus Daamen.

Het neveneffect van deze maatregel is echter dat bij musea die een algemene collectie oude, toegepaste en moderne kunst beheren, het aankoopbudget van oude kunst wordt overgeheveld naar moderne kunst. 'Om de extra subsidie van een ton van de Mondriaan Stichting in de wacht te slepen, is het hele aankoopbudget van ons museum naar moderne kunst gegaan,' zegt Chr. Vogelaar, conservator oude schilderkunst van De Lakenhal. 'Vroeger moesten we 100 duizend gulden verdelen over drie afdelingen. Nu is er voor oude kunst structureel een budget van nul gulden beschikbaar.'

Ook in het Frans Hals Museum kampt men met dit probleem. Voor 1994 hadden de afdelingen moderne en oude kunst ieder jaarlijks 60 duizend gulden te besteden aan aankopen. Na de maatregel van de Mondriaan Stichting is dat veranderd. 'Wij hebben eerst aan de gemeente gevraagd het moderne kunst-budget te verhogen tot 100 duizend gulden', aldus P. Biesboer, conservator oude schilderkunst van het Frans Hals Museum. 'Maar in plaats daarvan stelde men voor om de benodigde 40 duizend gulden van mijn oude kunst-budget af te halen.'

Het ministerie van OC & W inventariseert inmiddels op advies van de Raad voor Cultuur en op aandrang van de Kamer alle particuliere en openbare fondsen waar musea voor oude kunst aanspraak op kunnen maken. Het onderzoek wordt dit najaar afgerond. 'Dan zal', volgens een woordvoerder van het ministerie, 'staatssecretaris Nuis van Cultuur kijken of de noodzaak voor een structureel aankoopfonds voor oude kunst bestaat.'

Zo'n 'noodzaak' deed zich anderhalve maand geleden voor, toen plotseling op een veiling bij Sotheby's in Londen een schilderij van Frans Hals opdook. Het Frans Hals Museum in Haarlem had één week de tijd om geld bij elkaar te zamelen voor Hals' uiterst kostbare Johannes de Evangelist uit 1625. Met ad hoc-steun van rijk, gemeente en de Vereniging Rembrandt kon men tot 5,5 miljoen gulden opbieden. Maar het doek ging uiteindelijk voor 5,8 miljoen naar een anonieme, particuliere verzamelaar.

De vraag is of dit schilderij in het kader van de Wet tot Behoud Cultuurbezit voor Nederland aangekocht had moeten worden. De Vereniging Rembrandt, die het verlies van het schilderij 'als zeer pijnlijk' ervaart, heeft het Frans Hals Museum deze week verzocht een uitvoerig rapport op te stellen over de gang van zaken rond deze mislukte aankoop.

Zie ook Kunst & Cultuur, pagina 9

Meer over