TaalgebruikMoeilijk maar mooi

Moeilijk maar mooi: decapiteren

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? ‘Breek de dag: decapiteer een eitje.’ 

Het gebeurde een paar weken geleden in Londen. In het zes verdiepingen tellende boekenwarenhuis Waterstones op Piccadilly sloeg de leeshongerklop toe. Omdat ik niet van de straat wilde zijn (daar regende het toch maar katten en honden), schafte ik mij een prijswinnende roman aan: Autumn, van de Schotse Ali Smith, bekroond met de Man Booker Prize 2017. Daar kun je mee aankomen.

De kop was eraf. Nu nog lezen. Dat deed ik als Peter Buwalda, die onlangs in de Volkskrant bekende hoe verbijsterend veel woorden uit die fraaie Engelse taal je dan toch niet blijkt te kennen (en een lans brak voor goede vertalers). Opzoeken dus. Zo leer je nog eens wat. Ik liep aan tegen ‘decapitated’. Kende ik niet, maar nu zit het in het hoofd.

Dagen later, weer thuis: even Netflixen. De nieuwe serie The Stranger, een lekker Britse thriller vol vreemde karakters en gebeurtenissen. Daar kwam het woord weer langs, nu bij een levenloze lama: hartstikke decapitated. Dat kon je – ook zonder spoiler – wel zeggen: het arme beest was, op nogal bloedige wijze, onthoofd.

Gedecapiteerd dus. Want dat is het leuke van bijleren: decapiteren bestaat ook aan deze zijde van de Noordzee en betekent ook hier onthoofden. De Britten leenden het uit het Frans, dat het ook maar weer uit Latijnië importeerde. ‘Caput’ betekende daar hoofd – bij ons nog terug te vinden in ‘chapiter’: hoofdstuk.

Wel vreemd: in de woordenlijst van de Nederlandse Taalunie komt het niet voor. ‘Bedoelde u ‘decanteren’?, vraagt de digitale versie. Bezopen. Ook het tekstverwerkingsprogramma onderstreept het woord met rood.

Woordenboeken noemen het woord en de betekenis wel. En het bestaat in onze literatuur. In de roman De kroongetuige van Maarten ’t Hart worden bloedvlekken gevonden op de kleding van een bioloog die betrokken lijkt bij de raadselachtige verdwijning van een vrouw. Die waren natuurlijk afkomstig van het decapiteren van ratten. Decapiteren? ‘Ja, het hoofd afhakken. We hebben daar een kleine guillotine voor, een mooi dingetje, maar het bloed wil nog wel eens rondspatten.’

Kortom: breek de dag: decapiteer een eitje. Autumn is trouwens een sprankelende roman. Lezen, desnoods in het Engels.

Meer over