Modelwerknemer pleegt moorden in bezette stad

‘Vroeger was dit een bruisende metropool, een centrum van handel en cultuur met een kleurrijke bevolking [*]. Toen kwamen de legers.’ Zo’n openingszin past sinds kort weer bij Libanon, maar hij past eigenlijk bij elke stad die ongewenst bezoek krijgt....

Leider van het heersende regime is Augusto Gottesleben, die zijn volk hersenspoelt met nonsens als ‘Drie zijn één, één zijn allen’, een slogan die is bedacht door minister van Propaganda Mikhail Liebeskind. Tegenover deze hoge heren staat de grijze muis Bruno Krieger, een griffiemedewerker die zijn broer Anders aan het oostfront heeft verloren. Grijs of niet, het ondergronds verzet slaagt erin om Krieger in te lijven en hem zelfs een drievoudige moord te laten plegen.

Modelwerknemer Krieger blijft opmerkelijk koel in zijn rol van verrader, misschien omdat hij zich al zijn leven lang verrader voelt: in een sleutelscène aan het eind van het boek blijkt hij een uit alle macht geheim gehouden homoseksuele geaardheid te hebben. Uit de kast komen is in de Bezette Stad blijkbaar geen optie.

Adri van Kooten heeft deze geschiedenis vastgelegd in zwartwit, met een stekelig pennetje dat soms doet denken aan de grafische romans van Lorenzo Mattotti. Interessant is dat Van Kooten gebruikmaakt van manga-achtige arceringen om drama in een tekening te brengen: als de personages ‘moeilijk’ kijken, wordt hun hoofd omringd door een halo van krasjes. Hij permitteert zich ook intertekstuele grapjes. Zo heeft verzetsheldin Olga dezelfde opgedraaide vlechten gekregen als die van Olga Lawina uit de stripklassieker Agent 327.

Het scenario van Spertijd is geschreven door Pieter van Oudheusden. Samen met Patty Klein en Martin Lodewijk behoort hij tot de kern van de Nederlandse stripscenaristen, en de afgelopen jaren heeft hij al met diverse stripmakers in opkomst samengewerkt. Dat dictatuur en indoctrinatie niet los te denken zijn, drukt Van Oudheusden uit door zijn draaiboek te doorspekken met parodistische leuzen en lijfspreuken die tekenaar Van Kooten subtiel in de taferelen heeft verwerkt. ‘Elke hand een vuist’, ‘Wat sterk is wordt sterker, wat zwak is wordt zwakker’, ‘Twijfel kost levens’ en ‘Massa is kracht’.

‘Eendracht geeft kracht’ is er nog zo een, en die kalenderwijsheid heeft ook geldigheid voor de samenwerking tussen tekenaar en tekstschrijver, die in Nederland minder gewoon is dan bijvoorbeeld in België en Frankrijk. Voor stripmakers met een mooie eigen stijl maar een gebrek aan eigen verhaal, kan het heerlijk zijn om met een goed gestructureerd draaiboek aan de slag te kunnen. Spertijd lijkt daar een voorbeeld van.

Joost Pollmann

Meer over