'Mijn leven is mijn vrijheid. Je wilt het? Pak het!'

Niet om Bizet, maar om Ivo van Hove maakte Stef Kamil Carlens een eigen Carmen. En om Gunilla Verbeke: 'Carmen is niet zo rondborstig fysiek.'

Van onze verslaggever Pablo Cabenda

Zijn Carmen heeft in de verte nog iets van een popconcert. Dus mag je de wederopstanding van de heldin wel een toegift noemen. Als het secreet van Sevilla in Stef Kamil Carlens' versie van Carmen herrijst, bezingt ze voor de allerlaatste keer haar vrijheidsdrang die over lijken gaat, terwijl de sul van een Don José het alleen maar heeft over in Amerika gaan wonen met kindertjes.

Te dik opgelegd? 'Ach nee, ik wilde het graag zo.' De Antwerpse Stef Kamil Carlens (32), frontman van de Belgische popband Zita Swoon, heeft een 'remix' van Bizets opera Carmen gemaakt en in het slot van zijn versie schuilt de crux van het stuk. En ook een beetje in die scène ervoor, als Carmen en Don Jose als in een delirium tegen elkaar blijven praten.

Carlens: 'Het blijven twee monologen op verschillende sporen, hè. Ik heb voor die scène de stemmen vertraagd, zodat Don José en Carmen door elkaar heen gaan oreren. Die tegenstrijdige belangen die tegen elkaar blijven botsen, de vermoeidheid die dan intreedt. Daar gaat het om.'

Liefde is niet altijd leuk. Als hij dan een bepaalde boodschap met zijn Carmen wil brengen, laat dat het dan zijn. 'Er is iets fataals in relaties, iets wat zegt dat het nooit goed kan gaan.' En hij heeft daar zelf voor Zita Swoon al zoveel persoonlijke songs over geschreven.

Het verhaal van Carmen, de femme fatale van de sigarettenfabriek die iedereen wil hebben, maar niemand kan houden, zou perfect moeten passen in zijn straatje. De excentrieke Carlens vindt immers dat het 'uitvergrote gevoel' in hedendaagse popmuziek veel te weinig aan bod komt. Hij kan de bombast van de operapop van Queen wel waarderen, en hult zich voor live-optredens soms in zelfontworpen gouden glamrock outfits. Hij moet toch ook iets met het vette drama van Carmen hebben?

'Nee, helemaal niet', beweert hij stellig. Het heeft een beetje te maken met zijn jeugd. In huize Carlens werd een omvangrijke collectie klassieke platen beheerd door Carlens senior. Stef mocht dan wel zijn eigen popplaatjes kopen, maar dat was altijd in quantité négligeable. Hij heeft er een licht wantrouwen tegen ontwikkeld. Want het is toch een wereld die respectloos tegenover al die andere muziek staat, hè. 'Dat heeft me heel erg afgestoten.'

Maar het was vooral de artistiek leider en regisseur van Toneelgroep Amsterdam Ivo van Hove die de doorslag gaf. Carlens had met Plage Tattoo, waarin hij zelf in dameslingerie danste, al uiterst plezierig samengewerkt met de regisseur. Van Hove vroeg en Carlens zei meteen ja. Maar ook de acteurs van Toneelgroep Amsterdam hadden hun bekoring.

'Gunilla Verbeke sprak me aan, vooral omdat ze niet zo stereotype Carmen is. Niet zo fysiek rondborstig en heel verleidelijk, uitdagend op een veel kleinere manier, mysterieuzer. En met Maarten Claeyssens, (Don José), vormt ze een heel schoon duo.'

Carlens personages zijn misschien intiemer, maar ook directer en spreken onverbloemd Hollands zonder metaforische omweggetjes. Niks geen L'amour est un oiseau rebelle. Eerder: 'Mijn leven is mijn vrijheid. Je wilt het hebben? Pak het!'

'Ik heb de songteksten speciaal voor hun geschreven, ga verder in mijn fantasie en verzin daarbij van alles bij die mensen. Ik begin een beetje aan hun aura te boetseren.'

Daarvoor kreeg Carlens carte blanche van Van Hove die in eerste instantie graag zag dat Carmen een geënsceneerd popconcert werd met een verhaal.

Daar is alleen nog maar de band op het podium van overgebleven. Carlens wilde meer interactie tussen acteurs en band. Maar om acteurs de hele voorstelling lang ook slagwerk te laten spelen, bleek toch te hoog gegrepen. Ontzettend veel geoefend, maar het lukte niet. Kleine tegenslag, niet echt erg. Zolang hij maar de mogelijkheid krijgt om op volstrekt gelijke voet met de regisseur te werken. Anders gaat het gewoon niet.

'Ik heb een keer samen met mijn gitarist Bjorn Eriksson de filmmuziek gemaakt voor een uitzending van VPRO's Lolamoviola En daar hadden ze alle muziek in de montage van plek veranderd. Amai, dat was een grote desillusie en ik heb gezegd: nee, zo wil ik nooit meer werken.'

Carmen, première vanavond Stadsschouwburg Amsterdam. Daar t/m 31 augustus. Tournee t/m 26 oktober.

Meer over