Metzmacher ontlokt RFO een rijkgeschakeerd spel

Muziek..

Sprookjes eindigen doorgaans met 'ze leefden nog lang en gelukkig'. BijHans Christian Andersen wil dat wel eens anders uitpakken. Twee van de driemuziekstukken die werden uitgevoerd tijdens de Vrijdag van Vredenburgkwamen indirect uit de koker van de Deense verteller. Stravinsky's Le Chantdu Rossignol loopt goed af, want de nachtegaal verdrijft de Dood, maar hetmeerminnetje uit Zemlinsky's Die Seejungfrau moet haar geliefde verliezenen vergaat tot schuim. Als overbrugging fungeerde Bartóks Cantata Profana,waarin negen in herten veranderde jongelingen vrede lijken te hebben methun lot.

Hoewel de ontstaanstijd van de stukken niet eens zo ver uiteen ligt, ishun muzikaal gewaad totaal verschillend. Stravinsky, die zijn Nachtegaalin 1917 voltooide, bezigt een bekoorlijk idioom, waarin briljantgeïnstrumenteerde chinoiserieën een verbond aangaan met hoekige, aan deRussische volkskunst ontleende ritmes. Bartók stapelt in zijn cantate uit1930 vocale lagen opeen tot een compacte veelstemmigheid. En Zemlinsky'sorkestfantasie uit 1903 wortelt met zijn ietwat pathetische toontaal nogin de negentiende eeuw.

Dirigent Ingo Metzmacher hield het veelzijdig, maar discontinu muzikaalrelaas van Stravinsky uitstekend op gang met behulp van een telkensterugkerend tweetaktmotortje, dat zelfs in de laatste treurmars nogdoorsnorde. Blazers en strijkers wedijverden in delicatesse in deuitgespaarde solopassages.

De massieve, elkaar kruizende dubbelkoorklanken van Bartóks hertenzangdeden Vredenburg bij vlagen haast uit zijn voegen barsten, maar tenorBurkhard Fritz en bariton David Wilson-Johnson gaven elkaar fraai partij.

De hoofdschotel, Zemlinsky's driedelig symfonisch gedicht, blinkt uitdoor plastische schilderingen van kalme, dan wel stormachtige watermassa's,waartussen een eenzaam ronddobberende soloviool het zeemeerminnetjeverklankt. Uit de wufte geluidsdraperieën stijgt het verzadigde, somsverstikkende parfum van de laatromantiek op, inclusief de bijbehorendeclichés. Metzmacher liet zich evenwel niet het hoofd op hol jagen enontlokte het RFO, dat zo kort gelden nog door elkaar geklutst is, een eveneendrachtig als rijkgeschakeerd spel, waarvan in weerwil van heton-triomfantelijke slot een grote betovering uitging.

Frits van der Waa

Meer over