Dans

Met TOER: Lucifer Studies & 7e Symfonie toont Van Schayk wederom zijn talent als totaalkunstenaar ★★★★☆

Na Lucifer Studies zorgen twintig balletdansers voor de beste uitvoering ooit van Van Schayks bekroonde 7e Symfonie (1986) op Beethovens gelijknamige compositie.

Timothy van Poucke en Martin ten Kortenaar in Lucifer Studies van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale Ballet. Beeld Hans Gerritsen
Timothy van Poucke en Martin ten Kortenaar in Lucifer Studies van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale Ballet.Beeld Hans Gerritsen

Soms hoeft de opwinding niet per se te worden veroorzaakt door de verrassing van een nieuwe choreografie. Tijdens het dubbelprogramma Toer, waarmee duivelskunstenaar Toer van Schayk als choreograaf afscheid neemt van Het Nationale Ballet, baart niet zijn nieuwste creatie Lucifer Studies het meeste opzien, maar de kracht van het scheppen zelf. Alsof ter plekke nieuwe materie ontstaat, zo intens versmelten uitvoering, beweging, vormgeving, belichting en kostumering. Daarmee bewijst de bijna 85-jarige Van Schayk zich wederom als totaalkunstenaar, dienstbaar aan de som der delen. Met dank aan de dansers die met samengebalde energie van Toer een perfect bij hem passend eerbetoon maken.

Voor wie bekend is met Vondels drama Lucifer roepen de zeven stoere dansers zeker associaties op met contesterende personages als intrigant Beëlzebub (een geblinddoekte Martin ten Kortenaar), Gods boodschapper Gabriël (Joseph Massarelli), de opgehemelde mens Adam (een krachtige Nathan Brhane) en de jaloerse Lucifer (een ferme Timothy van Poucke). De kleur van hun rechtermouw, van vurig rood en violet tot spierwit en aquamarijn, hint naar hun dramatische rol. Maar in deze losse schets van scènes – het ballet heet ook Lucifer Studies – draait het minder om argumentatie en verhaal dan om ambitieuze competitie en fysieke degradatie in een masculiene wereld.

De sfeer begint verraderlijk rustig, mede door de ingehouden, geladen sfeer van Joep Franssens muziekstuk Echo. Hoe ijl ook, Het Balletorkest laat direct met schurende grondtonen de dreiging doorklinken. Onderwijl verschieten ook de drie achterwanden, neergezet als opengeslagen schetsboek, intens van kleur.

De dansers modelleren bijna vanuit stilstand hun viriele lichamen in sculpturale poses. Hoekige armen met gepunte ellebogen reiken als gulzige vleugels ambitieus de lucht in, benen buigen diep door, voeten zetten af. Soms vlijen ze hun hoofd vlug tegen andermans nek, om vals en vilein een tik opzij uit te delen. Het is een half uur durend, eerzuchtig gevecht om een plekje hoger op de goddelijke ladder. Mooi is het slot waarin Lucifer denkt te vertrouwen op Beëlzebubs liefde maar door een mand van armen valt.

Na Lucifer Studies zorgen twintig balletdansers voor de beste uitvoering ooit van Van Schayks bekroonde 7e Symfonie (1986) op Beethovens gelijknamige compositie. Het ensemblestuk begint uitbundig met overvliegende rijen van vrouwen versus mannen. Maar wanneer Het Balletorkest de ommekeer naar mineur inzet, maakt eerste solist Young Gyu Choi zich los en danst gloedvol de man die vanuit beschouwende positie scène na scène boetseert. Welke collega-danser Choi ook voor of achter hem tegenkomt, hij verbindt al zijn energie ermee. Geen wonder dat juist hij Van Schayk uit de coulissen haalt voor een ovatie.

Young Gyu Choi en Jakop Feyferlik in 7e Symfonie van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale Ballet Beeld Hans Gerritsen
Young Gyu Choi en Jakop Feyferlik in 7e Symfonie van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale BalletBeeld Hans Gerritsen

TOER: Lucifer Studies & 7e Symfonie

Dans

★★★★☆

Door Het Nationale Ballet en Het Balletorkest. Choreografie: Toer van Schayk. Muziek: Joep Fransens (Lucifer Studies) en Ludwig van Beethoven (Zevende Symfonie).

14/9, Nationale Opera & Ballet, Amsterdam. Aldaar t/m 26/9. Livestream: 25/9. Online herhaling 6/10.

7e Symfonie van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale Ballet Beeld Hans Gerritsen
7e Symfonie van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale BalletBeeld Hans Gerritsen
Lucifer Studies van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale Ballet Beeld Hans Gerritsen
Lucifer Studies van choreograaf Toer van Schayk door Het Nationale BalletBeeld Hans Gerritsen
Meer over