beeldvormers

Met slechts enkele woorden weet Extinction Rebellion wereldwijd haar dringende boodschap over het klimaat te verspreiden

Activisten van Extinction Rebellion blokkeren maandag 11 oktober een belangrijk kruispunt naar Den Haag Centraal Station. Zij vinden dat er veel meer moet gebeuren om de klimaatverandering tegen te gaan. Beeld Joris van Gennip
Activisten van Extinction Rebellion blokkeren maandag 11 oktober een belangrijk kruispunt naar Den Haag Centraal Station. Zij vinden dat er veel meer moet gebeuren om de klimaatverandering tegen te gaan.Beeld Joris van Gennip

De prijs voor de beste beeldvormers gaat deze week zonder concurrentie naar Extinction Rebellion. De nog maar jonge (in 2018 in Engeland opgerichte), zichzelf als radicaal-links afficherende internationale actiegroep bezette maandag een aantal kruispunten in Den Haag. Vreedzaam de verkeersstromen hinderend vroegen de demonstranten aandacht voor de aanstaande verwoesting van de aarde en de daarmee samenhangende extinctie van het leven. Zestig actievoerders werden maandag opgepakt door de politie. Later volgden, in de ‘Week van klimaatrebellie’, reprises, met nieuwe pogingen kruispunten te bezetten, en opnieuw tientallen arrestaties.

Het heeft iets van een rituele dans: de demonstranten die zich vastlijmen aan elkaar of het wegdek, die zich vastklinken, een ledemaat ter verankering in beton gieten, of domweg met hun lichaamsgewicht de weg blokkeren, tot de politie haar gezag doet gelden en de activisten worden opgebracht. Het gaat er niet altijd gemoedelijk aan toe, maar waterkanonnen, wapenstokken of traangas blijven achterwege. Wel paraat: het flesje cola, waarmee de milieuvriendelijke lijm wordt opgelost. Het geweldloze protest werkt blijkbaar ontwapenend. Daarbij heeft de actiegroep in een paar jaar tijd dusdanig veel bekendheid verworven dat zij met weinig woorden haar boodschap aan een groot publiek weet te verkondigen.

Symbolen

Met vaak slechts een paar symbolen en enkele woorden op een spandoek weet ‘XR’ overal ter wereld haar aanwezigheid en bijbehorende dringende boodschap kenbaar te maken. Het belangrijkste handelsmerk daarbij is de cirkel, symbool voor moeder aarde, waarin een geabstraheerde zandloper prijkt – de impliciete waarschuwing behoeft geen verdere uitleg. Een ander, veelvuldig gebruikt stijlelement zijn de rode kostuums en witgekalkte gezichten waarmee steeds enkele (meest vrouwelijke) XR-activisten, consequent zonder leuzen of spandoeken, de demonstraties van een excentriek en wat macaber karakter voorzien.

Rode Rebellen noemen zij zich – en soms Rode Rebellen Brigade, een hoogst ongelukkige benaming vanwege de blijkbaar uit het collectieve geheugen verdwenen associatie met de Italiaanse terreurgroep Brigate Rosse uit de jaren zeventig. De Rode Rebellen zijn geïnspireerd op een performance van de Engelse groep The Invisible Circus, als kwade geesten lijken ze uit het graf herrezen om de mensheid met de kleur van lijk en bloed van ons nakende lot te doordringen.

In oktober duiken de actievoerders overal op. In het Australische Brisbane en in Zürich. In Tel Aviv en in Schotland, bij een fjord waar onderhoud aan booreilanden wordt gepleegd. Vorige week bij de Paris Fashion Week, waar een demonstrant de exclusieve catwalk in het Louvre ongenood betrad terwijl Louis Vuitton de prêt-à-porter-collectie voor de lente en zomer van 2022 presenteerde. Terwijl een beveiliger de actievoerder tegen de verspillende industrie overmeesterde, paradeerde op de voorgrond een model kalm en emotieloos verder – meesters in ogenschijnlijke onaangedaanheid zijn het toch, die modellen.

Jong overheerst

Maandag maakte Volkskrant-fotograaf Joris van Gennip het groepsportret dat de XR-populatie in haar volle veelkleurigheid, haar generaties overschrijdende samenstelling en haar zelfvertrouwen – het bijna ontbreken van grote woorden – mooi typeert. Jong overheerst, maar er zijn ook ‘bezorgde grootouders’. Wit is de dominante huidskleur. Het is al met al een sereen beeld, stilte voor de storm misschien en van alle agressie gespeend.

Elders in Den Haag protesteerden extinctie-rebellen door zich goeddeels uit te kleden. Twee vrouwen hadden hun borsten ontbloot en op hun lijf ‘solidaritiet’ en ‘hoogste tiet’ gekalkt. Een man in onderbroek had ‘suck my clock’ op zijn bast geschreven – hij hief een kartonnen wijzerplaat op met de wijzer naar beneden. Misschien bedoelde hij zijn, ahum, klokkenspel, maar helemaal helder was de associatie met de klimaatcrisis niet.

Het ontbreken van massa’s vaandels en banieren dwingt de blik van de toeschouwer als vanzelf naar de weinige woorden die er nog wel te ontwaren zijn. Zo stond op de tas waarin het ontklede drietal vermoedelijk de kleren tijdelijk had opgeborgen, groot het woord Action. Het woord dat de kern van de activiteiten weliswaar samenvat, maar dat in dit geval en in deze belettering reclame maakt voor de winkelketen die zijn bestaansrecht mede ontleent aan goedkope, goeddeels uit China geïmporteerde huishoudelijke overbodigheden. Onbedoeld waarschijnlijk, maar toch wel ironisch hoe uitgerekend dit symbool van consumentisme doordrong tot het hart van het actiewezen.

Meer over