RECENSIENova Campus, Haarlem

Met de nieuwe Haarlemse campus voor Zorg & Welzijn benadert Paul de Ruiter Architects de student als professional ★★★☆☆

Het voelt nog niet als een groene campus, doordat het landschap nog afgemaakt moet worden en het plan slechts ten dele is gerealiseerd.

Het Nova College in Haarlem heeft een nieuw pand voor praktijkopleidingen Zorg & Welzijn. Beeld Ossip van Duivenbode
Het Nova College in Haarlem heeft een nieuw pand voor praktijkopleidingen Zorg & Welzijn.Beeld Ossip van Duivenbode

Ze zijn nog maar 16, de eerstejaarsstudenten Zorg & Welzijn die in september ietwat bedeesd het gloednieuwe gebouw van het Nova College in Haarlem binnenstapten. De bleuheid is er inmiddels van af. In de praktijklokalen onderzoeken ze levensechte poppen in doktersstoelen, waarna ze recepten doorgeven aan hun collega’s in de naastgelegen apotheek. Die pakken de juiste potjes en pillen uit een enorme apothekerskast, bereiden zelf medicijnen uit grondstoffen en oefenen het informatiegesprek met de ‘cliënten’ bij de balie. Zo overtuigend zijn deze ruimten nagebouwd, dat het voelt alsof ze al echt aan het werk zijn.

Nederland zit om dit soort studenten te springen; door de coronacrisis is de behoefte aan zorgpersoneel acuut, maar ook daarna zal de vraag blijven groeien, door de vergrijzing en doordat veel zorgmedewerkers met pensioen gaan. Hier worden ze opgeleid: dokters-, tandarts- en apothekersassistenten, verpleegkundigen, sociaal werkers en onderwijsassistenten. Binnen hun eigen vakgebied, maar vooral ook om meer en beter samen te werken, want dat wordt steeds belangrijker.

Om die reden besloot het Nova College, een regionaal opleidingencentrum (ROC), de Zorg & Welzijn-opleidingen in Haarlem, die voorheen verspreid waren over de stad, samen te voegen op de hoofdlocatie aan de Randweg. Tegelijk was het een kans om die locatie te verbeteren; het idee ontstond om het gesloten gebouw met parkeerterrein te transformeren tot een groene campus.

Stedelijk ensemble

Paul de Ruiter Architects won in 2015 de aanbesteding met zijn voorstel om de fietsenstalling en de tweelaagse parkeergarage te verstoppen in een begroeide omwalling, die het geluid van de autoweg weert en het terrein vrijmaakt van verkeer. Met hout als hoofdingrediënt ontwierp het twee onderwijsblokken en een cirkelvormig horecapaviljoen, die samen met het bestaande bakstenen pand een stedelijk ensemble vormen.

Aan de Randweg, waar je door een houten pergola de grasheuvel met de fietsenstalling in rijdt, heeft de campus een mooie entree. Maar aan de andere kant, de hoofdingang aan de Zijlweg, kom je door hekken op een stenen vlakte. Het voelt nog niet als een groene campus, doordat het landschap nog afgemaakt moet worden en het plan slechts ten dele is gerealiseerd. De bouw van het andere nieuwe onderwijsgebouw en de parkeergarage zijn uitgesteld. Het is de vraag of de tachtig bomen die in het voorjaar worden geplant de aanwezigheid van 287 auto’s kunnen verhullen. Zo veel blik, op een plek waar de bus voor de deur stopt; waarom heeft het Nova College het aantal parkeerplaatsen niet meteen gehalveerd, in lijn met de ambitie voor een energieneutraal pand?

De ruimtelijke kwaliteit van het gebouw schuilt in de rust, reinheid en regelmaat die het biedt. Je komt binnen in het atrium van waaruit je de verdiepingen met praktijklokalen en open ‘studiepleinen’ in één keer overziet. De houten afwerking zorgt voor een aangename akoestiek en een huiselijke sfeer. De lokalen zijn juist strak en clean, zoals in de zorgwereld. De zonwerende gevellatten en het raster van het atriumdak geven structuur aan de ruimten, die opvallend licht zijn. Alle lokalen hebben uitzicht en ramen die open kunnen, iets wat helaas niet vanzelfsprekend is in de onderwijsbouw: strenge energienormen leiden soms tot potdichte (mechanisch geventileerde) scholen.

De houten afwerking in het atrium zorgt voor een aangename akoestiek en een huiselijke sfeer.  Beeld Ronald Tilleman
De houten afwerking in het atrium zorgt voor een aangename akoestiek en een huiselijke sfeer.Beeld Ronald Tilleman

Het gebouw doet denken aan het studiecentrum dat Paul de Ruiter in 2017 realiseerde voor de Hogeschool van Rotterdam; ook dat staat op een vernieuwde campus, heeft een atrium met een markante trappartij en is ingericht met modieuze zitjes. Voor het mbo is het een relatief nieuw gebouwtype, dat afstand neemt van het adagium ‘hufterproof’. Het ontwerp voor het glazen horecapaviljoen, de Mug, sluit daarbij aan; dit is geen schoolkantine maar een grand café-achtig gebouw waar studenten elkaar treffen aan de bar of op de brede zitvensterbanken rond de glazen gevel.

Als de coronaregels het weer toelaten, worden er presentaties en diploma-uitreikingen gehouden, het evenementenbureau van de opleiding Marketing & Media organiseert er activiteiten, de hotelschoolstudenten verzorgen de bediening. Studenten worden hier benaderd als professionals. Op deze manier draagt de architectuur bij aan hun persoonlijke ontwikkeling en aan een gevoel van trots.

Nova Campus, Haarlem

Architectuur

★★★☆☆

Architectuur en interieur: Paul de Ruiter Architects. Los meubilair: Firm architects. Landschapsontwerp: Zus. Opdrachtgever: Nova College

Groeiende behoefte aan zorgmedewerkers

De coronacrisis heeft de conclusie van het rapport dat de Sociaal Economische Raad in juni presenteerde onder een vergrootglas gelegd: er is een groot tekort aan voldoende opgeleid zorgpersoneel. Nu werken er 1,4 miljoen mensen in de sector Zorg & Welzijn, in 2040 zijn er ruim 2 miljoen arbeidskrachten nodig. Op de nieuwe Nova Campus in Haarlem worden twaalfhonderd studenten opgeleid. Ze komen meestal van het vmbo, maar er melden zich steeds meer zij-instromers en anderstaligen aan die een Nederlands diploma moeten behalen voordat ze hun beroep mogen uitoefenen, en die daarnaast taallessen krijgen. Over de hele linie groeit het aantal studenten Zorg & Welzijn bij het Nova College.

Meer over